Phân tích diễn ngôn đa phương thức trong infographic về biến đổi khí hậu trên báo điện tử Việt Nam Sự tương tác giữa ngôn ngữ và hình ảnh
Published: July 12, 2026
Abstract
Bài viết tiến hành phân tích diễn ngôn đa phương thức trên 60 sản phẩm infographic về biến đổi khí hậu được đăng tải trên 3 tờ báo điện tử có lượng truy cập lớn tại Việt Nam (VnExpress, Tuổi Trẻ Online và Vietnam+) trong giai đoạn 2021-2025. Dựa trên khung lý thuyết Ngữ pháp hình ảnh của Kress và Van Leeuwen (2006) kết hợp với mô hình Ngữ pháp chức năng hệ thống của Halliday và Matthiessen (2014), nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp định lượng nhằm làm sáng tỏ cách thức các phương thức ngữ nghĩa (ngôn ngữ, hình ảnh, màu sắc, bố cục, kiểu chữ) tương tác để kiến tạo nghĩa và định hướng tri nhận của công chúng. Kết quả cho thấy, các infographic chủ yếu sử dụng chiến lược tương tác bổ sung (complementary) giữa kênh ngôn ngữ và kênh thị giác; xu hướng nhân hóa hiện tượng khí hậu, sử dụng màu cảnh báo (đỏ, cam) và biểu tượng có giá trị văn hóa địa phương xuất hiện với tần suất cao. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp về mặt diễn ngôn nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông biến đổi khí hậu tại Việt Nam.
Keywords
diễn ngôn đa phương thứcinfographicbiến đổi khí hậubáo điện tửngữ pháp hình ảnh
References
1.
Ngân hàng Thế giới. (2022). Báo cáo Quốc gia về Khí hậu và Phát triển: Việt Nam. World Bank Group.
2.
Nguyễn Hòa. (2018). Phân tích diễn ngôn: Một số vấn đề lý luận và phương pháp. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
3.
Trần Thị Thuỳ Dung. (2025). Vận dụng lý thuyết ngữ pháp hình ảnh của G. Kress và Theo van Leeuwen vào phân tích kênh hình trong diễn ngôn đa phương thức trong sách giáo khoa Tiếng Việt ở tiểu học. Tạp chí Giáo dục, 25(đặc biệt 4), 63-68. Truy cập tại https://tcgd.tapchigiaoduc.edu.vn/index.php/tapchi/article/view/3650
4.
Bezemer, J., & Kress, G. (2016). Multimodality, learning and communication: A social semiotic frame. London, UK: Routledge
5.
Carvalho, A. (2010). Media(ted) discourses and climate change: A focus on political subjectivity and (dis)engagement. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 1(2), 172-179. https://doi.org/10.1002/wcc.13
Doyle, J. (2011). Mediating climate change. Farnham, UK: Ashgate.
7.
Halliday, M. A. K. (1978). Language as social semiotic: The social interpretation of language and meaning. London, UK: Edward Arnold.
8.
Halliday, M. A. K., & Matthiessen, C. M. I. M. (2014). Halliday's introduction to functional grammar (4th ed.). London, UK: Routledge.
9.
Hansen, A., & Machin, D. (2013). Researching visual environmental communication. Environmental Communication, 7(2), 151-168. Available at https://doi.org/10.1080/17524032.2013.785441
Kress, G. (2010). Multimodality: A social semiotic approach to contemporary communication. London, UK: Routledge.
12.
Kress, G., & van Leeuwen, T. (1996). Reading images: The grammar of visual design. London, UK: Routledge.
13.
Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006). Reading images: The grammar of visual design (2nd ed.). London, UK: Routledge.
14.
Lakoff, G. (2010). Why it matters how we frame the environment. Environmental Communication, 4(1), 70-81. Available at https://doi.org/10.1080/17524030903529749
Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174. Available at https://doi.org/10.2307/2529310
Lankow, J., Ritchie, J., & Crooks, R. (2012). Infographics: The power of visual storytelling. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons. Visual Communication, 4(3), 337-371. Available at https://doi.org/10.1177/1470357205055928
Martinec, R., & Salway, A. (2005). A system for image–text relations in new (and old) media. Bateman, J., Wildfeuer, J., & Hiippala, T. (2017). Multimodality: Foundations, research and analysis - A problem-oriented introduction. Berlin, Germany: De Gruyter Mouton.
18.
Moser, S. C. (2016). Reflections on climate change communication research and practice in the second decade of the 21st century: What more is there to say? Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 7(3), 345-369. Available at https://doi.org/10.1002/wcc.403
O'Halloran, K. L. (2004). Multimodal discourse analysis: Systemic functional perspectives. London, UK: Continuum.
20.
O'Halloran, K. L. (2011). Multimodal discourse analysis. In K. Hyland & B. Paltridge (Eds.), Continuum companion to discourse analysis (pp. 120–137). London, UK: Continuum.
21.
O'Neill, S. J., & Smith, N. (2014). Climate change and visual imagery. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 5(1), 73-87. Available at https://doi.org/10.1002/wcc.249
