Quản lý nợ thuế trong bối cảnh chuyển đổi số: Tiếp cận quản lý rủi ro, kinh nghiệm quốc tế và hàm ý cho Việt Nam

Tóm tắt

Bài viết phân tích quản lý nợ thuế tại Việt Nam giai đoạn 2020-2025 trong bối cảnh chuyển đổi số, dựa trên tổng hợp tài liệu, thống kê mô tả, phân tích kịch bản cảnh báo năm 2026 và nghiên cứu trường hợp Singapore, Australia, Vương quốc Anh. Kết quả cho thấy quy mô nợ thuế tăng, trong khi tỷ lệ nợ trên thu biến động theo cả dư nợ và số thu. Kinh nghiệm quốc tế nhấn mạnh số hóa tương tác và thanh toán, lựa chọn can thiệp dựa trên dữ liệu, phân loại nợ và hỗ trợ người nộp thuế theo tình trạng thanh toán. Nghiên cứu đề xuất chuyển trọng tâm từ theo dõi dư nợ cuối kỳ sang quản lý dòng phát sinh nợ, cảnh báo sớm, phân loại theo khả năng thu hồi và công bố chỉ tiêu hiệu quả. Phân tích năm 2026 chỉ mang tính kịch bản có điều kiện, không phải dự báo được hiệu chỉnh bằng mô hình kinh tế lượng.

Từ khóa
Quản lý nợ thuế chuyển đổi số quản trị rủi ro dữ liệu thuế hóa đơn điện tử

Tài liệu tham khảo

1.
Huy Thắng. (2025). Ngành Thuế năm 2025: Lần đầu thu ngân sách vượt mốc 2 triệu tỷ đồng. Báo Điện tử Chính phủ.
2.
Bộ Tài chính. (2021). Thông tư số 78/2021/TT-BTC ngày 17/9/2021 hướng dẫn thực hiện một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định số 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ.
3.
Bộ Tài chính. (2026). Báo cáo tổng kết cơ quan Bộ Tài chính năm 2025.
4.
Chính phủ. (2020). Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 quy định về hóa đơn, chứng từ.
5.
Cục Thuế. (2025). Báo cáo kết quả công tác thuế năm 2025 và nhiệm vụ, giải pháp năm 2026. Hà Nội.
6.
Quốc hội. (2019). Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 ngày 13/6/2019.
7.
Thủ tướng Chính phủ. (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
8.
Tổng cục Thuế. (2020-2024). Báo cáo tổng kết công tác thuế các năm 2020, 2021, 2022, 2023 và 2024.
9.
Tổng cục Thuế. (2022). Quyết định số 1129/QĐ-TCT ngày 20 tháng 7 năm 2022 về việc ban hành Quy trình quản lý nợ.
10.
Trương Thị Thảo. (2026). Quản lý nợ thuế trong bối cảnh chuyển đổi số tại Việt Nam. Luận án tiến sĩ, Học viện Tài chính.
11.
OECD. (2004). Compliance Risk Management: Managing and Improving Tax Compliance. Paris: OECD.
12.
OECD. (2014). Working Smarter in Tax Debt Management. Paris: OECD Publishing.
13.
OECD. (2017). Tax Administration 2017: Comparative Information on OECD and Other Advanced and Emerging Economies. Paris: OECD Publishing.
14.
OECD. (2019). Successful Tax Debt Management: Measuring Maturity and Supporting Change. Paris: OECD Publishing.
15.
OECD. (2020). Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. Paris: OECD Publishing.
16.
Inland Revenue Authority of Singapore (IRAS). (2025). IRAS Annual Report FY2024/25. https://www.iras.gov.sg/news-events/newsroom/iras-annual-report-fy2024-25
17.
Australian Taxation Office (ATO). (2025). Commissioner of Taxation Annual Report 2024-25, chỉ tiêu “Ratio of collectable debt to net tax collections”. Tài liệu đối chiếu: Australian Government Department of Finance, Audit of the 2024-25 Annual Performance Statements of the Australian Taxation Office. https://www.finance.gov.au/sites/default/files/2025-12/audit-report-of-the-2024%E2%80%9325-annual-performance-statements-australian-taxation-office.pdf
18.
HM Revenue & Customs (HMRC). (2025). Annual Report and Accounts 2024 to 2025. https://www.gov.uk/government/publications/hmrc-annual-report-and-accounts-2024-to-2025