Khoảng cách số trong quá trình chuyển đổi logistics xanh: Vì sao Cách mạng Công nghiệp 4.0 mang lại lợi ích nhiều hơn cho các doanh nghiệp lớn so với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam?
Published: August 26, 2026
doi:10.62831/nckh.2026.3584.v1
Abstract
Chuyển đổi số được xem là con đường hướng tới logistics xanh, song lợi ích của nó có thể phân bổ không đồng đều giữa các doanh nghiệp. Nghiên cứu này đặt câu hỏi liệu việc ứng dụng công nghệ Công nghiệp 4.0 có tạo ra khoảng cách số trong logistics xanh giữa doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) và doanh nghiệp lớn hay không, và khoảng cách đó phát sinh ở khâu nào trong chuỗi nhân quả. Kết hợp lý thuyết khoảng cách số với quan điểm dựa trên nguồn lực và năng lực động, nghiên cứu phân biệt ba cấp độ khoảng cách (tiếp cận, năng lực và kết quả), kiểm định trên mẫu phân tầng gồm 205 doanh nghiệp Việt kết hợp với 15 phỏng vấn chuyên gia. Kết quả cho thấy doanh nghiệp lớn ứng dụng Công nghiệp 4.0 nhiều hơn DNNVV (khoảng cách tiếp cận) và, quan trọng hơn, chuyển hóa việc ứng dụng thành năng lực logistics xanh hiệu quả hơn hẳn (β = 0,68 so với 0,42; tương tác p = 0,002), dẫn tới tác động gián tiếp lên kết quả hoạt động lớn hơn đáng kể (khoảng cách kết quả). Tuy nhiên, tác động của năng lực logistics xanh lên kết quả hoạt động không phụ thuộc quy mô, cho thấy khoảng cách nằm ở khâu hình thành năng lực chứ không phải khâu khai thác.
Keywords
khoảng cách sốdoanh nghiệp nhỏ và vừalogistics xanhCông nghiệp 4.0năng lực động
References
1.
Attewell, P. (2001). The first and second digital divides. Sociology of Education, 74(3), 252-259.
2.
Bharadwaj, A. S. (2000). A resource-based perspective on information technology capability and firm performance. MIS Quarterly, 24(1), 169-196.
3.
Chhabra, D., & Singh, R. K. (2022). Analyzing barriers to green logistics in the context of circular economy and Industry 4.0 in the Indian manufacturing industry. International Journal of Logistics Research and Applications. Advance online publication.
4.
Choi, Y., & Zhang, N. (2011). Does proactive green logistics management improve business performance? A case of Chinese logistics enterprises. African Journal of Business Management, 5(17), 7564-7574.
5.
Eller, R., Alford, P., Kallmünzer, A., & Peters, M. (2020). Antecedents, consequences, and challenges of small and medium-sized enterprise digitalization. Journal of Business Research, 112, 119-129.
6.
Government of Vietnam. (2021). Decree No. 80/2021/ND-CP dated 26/8/2021 detailing a number of articles of the Law on Support for Small and Medium-sized Enterprises.
7.
Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis (2nd ed.). Guilford Press.
8.
Kayikci, Y. (2018). Sustainability impact of digitization in logistics. Procedia Manufacturing, 21, 782-789.
9.
Merton, R. K. (1968). The Matthew effect in science. Science, 159(3810), 56-63.
10.
OECD. (2021). The digital transformation of SMEs. OECD Publishing.
11.
Prime Minister of Vietnam. (2021). Decision No. 1658/QD-TTg dated 01/10/2021 approving the National Green Growth Strategy for the 2021-2030 period, with a vision to 2050.
12.
Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509-533.
13.
Trivellas, P., Malindretos, G., & Reklitis, P. (2020). Implications of green logistics management on sustainable business and supply chain performance: Evidence from a survey in the Greek agri-food sector. Sustainability, 12(24), 10515.
14.
van Dijk, J. A. G. M. (2020). The digital divide. Polity Press.
15.
Wang, Y., Yang, Y., Qin, Z., Yang, Y., & Li, J. (2023). A literature review on the application of digital technology in achieving green supply chain management. Sustainability, 15(11), 8564.
