Số phát hành: Số 14 - Tháng 5 - 2026Kế toán - Kiểm toán
Nghiên cứu sự tác động của kiểm toán nội bộ trong quản trị rủi ro mô hình tại các ngân hàng thương mại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số
Xuất bản: tháng 6 28, 2026
doi:10.62831/nckh.2026.186.v1
Tóm tắt
Bài nghiên cứu phân tích sự tác động của kiểm toán nội bộ (KTNB) trong quản trị rủi ro mô hình (Model Risk Management - MRM) tại các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số. Nghiên cứu hệ thống hóa khung lý thuyết về KTNB và MRM trong NHTM, làm rõ quá trình nội địa hóa chuẩn mực quốc tế (SR 11-7, Basel III) thông qua Thông tư số 83/2025/TT-NHNN, đồng thời phân tích thực trạng triển khai và các khoảng cách thể chế tại Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp tổng hợp tài liệu có hệ thống và phân tích đối sánh theo khung chuẩn mực quốc tế. Kết quả chỉ ra sự cần thiết phải tái cấu trúc KTNB theo hướng kết hợp nghiệp vụ ngân hàng với khoa học dữ liệu, chuyển sang mô hình kiểm toán liên tục và củng cố vai trò giám sát độc lập của KTNB trong bảo đảm niềm tin số tại kỷ nguyên ngân hàng số.
Từ khóa
kiểm toán nội bộquản trị rủi ro mô hình (MRM)ngân hàng thương mạichuyển đổi sốBasel IIIThông tư số 83/2025/TT-NHNN
Tài liệu tham khảo
1.
Đỗ Thị Hương và Nguyễn Thị Mai Hương. (2025). Vai trò kiểm toán nội bộ trong hoạt động ngân hàng thương mại - Nghiên cứu trường hợp của VCB. Đề tài cơ sở, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh.
2.
Lê Cẩm Tú. (2024). Ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo đến đánh giá rủi ro tín dụng trong lĩnh vực ngân hàng. Tạp chí Ngân hàng. https://tapchinganhang.gov.vn/anh-huong-cua-tri-tue-nhan-tao-den-danh-gia-rui-ro-tin-dung-trong-linh-vuc-ngan-hang-9275.html
3.
Lê Hoàng Anh và Nguyễn Xuân Nhật. (2026). Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ngành ngân hàng và những dự báo chiến lược cho tương lai. Tạp chí Ngân hàng. https://tapchinganhang.gov.vn/ung-dung-tri-tue-nhan-tao-trong-nganh-ngan-hang-va-nhung-du-bao-chien-luoc-cho-tuong-lai-16951.html
4.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2018). Thông tư số 13/2018/TT-NHNN ngày 18/5/2018 quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
5.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2018). Thông tư số 13/2018/TT-NHNN ngày 18/5/2018 quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
6.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2025). Thông tư số 83/2025/TT-NHNN ngày 31/12/2025 quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
7.
Nguyễn Thị Quế, Đặng Thu Hà, Phạm Thúy Hà và Nguyễn Thùy Dương. (2024). Các yếu tố liên quan đến hiệu quả kiểm toán nội bộ: Nghiên cứu tại Việt Nam. Journal of Science and Technology - HaUI, 2(60), 66-74. https://doi.org/10.57001/huih5804.2024.072
Quốc hội Việt Nam. (2024). Luật số 32/2024/QH15: Luật Các tổ chức tín dụng, ban hành ngày 18/01/2024.
9.
Trương Thị Hồng Phương, Nguyễn Thanh Trang, Nguyễn Quốc Long (2025). Nâng cao năng lực kiểm toán viên nội bộ trong quá trình chuyển đổi số tại các doanh nghiệp Việt Nam. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội, Số đặc biệt 5A. https://doi.org/10.59266/houjs.2025.950
Chính phủ (2019). Nghị định số 05/2019/NĐ-CP ngày 22/01/2019 về kiểm toán nội bộ.
11.
Arena, M., & Azzone, G. (2009). Identifying internal audit effectiveness: Evidence from Italian corporate governance. International Journal of Auditing, 15(4), 7–13.
12.
Basel Committee on Banking Supervision. (2013). BCBS 239: Principles for effective risk data aggregation and risk reporting. Bank for International Settlements. https://www.bis.org/publ/bcbs239.pdf
13.
Basel Committee on Banking Supervision. (2015). Corporate governance principles for banks. Bank for International Settlements. https://www.bis.org/fsi/fsisummaries/corp_gov_principles.htm
14.
Basel Committee on Banking Supervision. (2019). Basel III monitoring exercise. Bank for International Settlements. https://www.bis.org/bcbs/publ/d592.htm
15.
Federal Reserve System - FRS (2011). SR 11-7: Guidance on model risk management. Board of Governors of the Federal Reserve System. https://www.federalreserve.gov/supervisionreg/srletters/SR2602.pdf
16.
Flesher, D. L. (1996). The Institute of Internal Auditors: 50 years of progress through sharing. The Institute of Internal Auditors.
17.
Global Internal Audit Standards. (2024). Global Internal Audit Standards. The Institute of Internal Auditors. https://www.theiia.org/globalassets/site/standards/globalinternalauditstandards_2024january9.pdf
18.
Institute of Internal Auditors - IIA (2017). International standards for the professional practice of internal auditing. IIA. https://www.theiia.org/en/content/standards/international-standards-for-the-professional-practice-of-internal-auditing/
19.
Johl, S. K., Kaur, S., & Cooper, B. J. (2013). Internal audit function, board quality and financial reporting quality: Evidence from Malaysia. Managerial Auditing Journal, 28(9), 780–814. https://doi.org/10.1108/MAJ-06-2013-0886
Joshi, P. (2025). Internal audit in the AI era: Emerging frameworks and challenges. Journal of Banking Governance, 12(1), 45-67.
21.
Kaawaase, T. K., et al. (2021). Audit quality, external audit fees and the financial reporting quality of commercial banks in Uganda. Journal of Accounting in Emerging Economies, 11(2).
22.
Madawaki, A., Ahmi, A., & Ahmad, H. N. (2022). Internal audit functions, financial reporting quality and moderating effect of senior management support. Meditari Accountancy Research, 30(2), 342–372. https://doi.org/10.1108/MEDAR-04-2020-0852
Paape, L. (2007). Corporate governance: The impact on the role, position, and scope of services of the internal audit function. Doctoral dissertation, Erasmus University Rotterdam, Netherlands.
24.
Ramamoorti, S. (2003). Internal auditing: History, evolution, and prospects. Research Opportunities in Internal Auditing, 1, 1–23. https://ecommons.udayton.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1028&context=books
25.
Wassie, F. A., & Lakatos, L. P. (2024). Artificial intelligence and the future of the internal audit function. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 386. https://doi.org/10.1057/s41599-024-02905-w
