Ứng dụng AI, IoT và Big Data trong logistics Việt Nam: Thực trạng và hàm ý phát triển

Tóm tắt

Trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data) đang trở thành 3 trụ cột công nghệ cốt lõi thúc đẩy chuyển đổi số ngành logistics toàn cầu. Tại Việt Nam, mức độ ứng dụng công nghệ số trong ngành logistics vẫn còn hạn chế, đang ở giai đoạn số hóa ban đầu. Bài báo sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích dữ liệu từ các báo cáo nhằm phân tích thực trạng ứng dụng AI, IoT, Big Data trong logistics tại Việt Namđề xuất giải pháp phát triển. Kết quả cho thấy, IoT (đặc biệt GPS tracking) có mức phổ biến tương đối, trong khi AI và Big Data chủ yếu giới hạn ở doanh nghiệp lớn và sàn thương mại điện tử. 5 rào cản chính được nhận diện gồm: vốn đầu tư, nhân lực công nghệ, hạ tầng số, nhận thức lãnh đạo và khung pháp lý. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất các nhóm giải pháp hướng đến doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và lĩnh vực đào tạo - nghiên cứu.

Từ khóa
trí tuệ nhân tạo (AI) Internet vạn vật (IoT) dữ liệu lớn (Big Data) logistics chuyển đổi số Việt Nam

Tài liệu tham khảo

1.
BIDV Research. (2025). Chi phí logistics Việt Nam: Thực trạng và giải pháp. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
2.
Bộ Công Thương. (2023). Báo cáo Logistics Việt Nam 2023: Chuyển đổi số trong logistics. Nhà xuất bản Công Thương.
3.
Công ty Cổ phần Logistics Hàng không. (2025). Vietnam Logistics Rewind 2025: Vượt thách thức hạ tầng và nhân lực, tăng tốc 15-20% GDP nhờ FDI. https://als.com.vn/vietnam-logistics-rewind-2025--vuot-thach-thuc-ha-tang-va-nhan-luc--tang-toc-15-20--gdp-nho-fdi
4.
T.Thùy. (2024). Hãng vận tải Việt Nam dùng robot để phân loại hàng hóa thay cho con người. Báo Dân trí https://dantri.com.vn/cong-nghe/hang-van-tai-viet-nam-dung-robot-de-phan-loai-hang-hoa-thay-cho-con-nguoi-20240118095447629.htm
5.
Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam - VLA. (2024). Báo cáo tại Hội nghị thường niên và Sách trắng Logistics Việt Nam. https://www.vla.com.vn
6.
Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam - VLA. (2025). Báo cáo tại Hội nghị thường niên và Sách trắng Logistics Việt Nam. https://www.vla.com.vn
7.
Duy Quang(2025). Chuyển đổi số, phát triển logistics thông minh góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tạp chí Công Thương https://tapchicongthuong.vn/magazine/emagazine--chuyen-doi-so--phat-trien-logistics-thong-minh-gop-phan-thuc-day-tang-truong-kinh-te-139146.htm
8.
Thủ tướng Chính phủ. (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/06/2020 phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
9.
Thủ tướng Chính phủ. (2021). Quyết định số 221/QĐ-TTg ngày 22/02/2021 về sửa đổi, bổ sung Quyết định số 200/QĐ-TTg ngày 14/02/2017 phê duyệt Kế hoạch hành động nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2025.
10.
Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn. (2024). Cảng Tân Cảng - Cái Mép Thị Vải đón TEU thứ 1 triệu. https://saigonnewport.com.vn/tin-tuc/hoat-dong-kinh-doanh/cang-tan-cang-cai-mep-thi-vai-don-teu-thu-1-trieu.html
11.
VCCI. (2023). Khảo sát mức độ chuyển đổi số doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. https://ttwto.moit.gov.vn
12.
Viettel Post. (2024). Khai trương Tổ hợp công nghệ chia chọn thông minh đầu tiên của Việt Nam. https://viettelpost.com.vn/thong-tin-bao-chi/viettel-post-khai-truong-to-hop-cong-nghe-chia-chon-thong-minh-dau-tien-cua-viet-nam/
13.
DHL. (2024). DHL Logistics Trend Radar (6th ed.). Deutsche Post DHL Group. https://www.dhl.com/global-en/home/insights-and-innovation/thought-leadership/trend-reports/logistics-trend-radar.html
14.
Lee, C. K. M., Lv, Y., Ng, K. K. H., Ho, W., & Choy, K. L. (2018). Design and application of Internet of Things-based warehouse management system for smart logistics. International Journal of Production Research, 56(8), 2753-2768. https://doi.org/10.1080/00207543.2017.1394592
15.
McKinsey & Company. (2023). Digital logistics: Technology race gathers momentum. McKinsey & Company. https://www.mckinsey.com/industries/travel-logistics-and-infrastructure
16.
Tao, F., Cheng, J., Qi, Q., Zhang, M., Zhang, H., & Sui, F. (2018). Digital twin-driven product design, manufacturing and service with big data. The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 94(9-12), 3563-3576. https://doi.org/10.1007/s00170-017-0233-1
17.
Wang, G., Gunasekaran, A., Ngai, E. W. T., & Papadopoulos, T. (2016). Big data analytics in logistics and supply chain management: Certain investigations for research and applications. International Journal of Production Economics, 176, 98-110. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2016.03.014
18.
Winkelhaus, S., & Grosse, E. H. (2020). Logistics 4.0: A systematic review towards a new logistics system. International Journal of Production Research, 58(1), 18-43. https://doi.org/10.1080/00207543.2019.1612964
19.
World Bank. (2023). Connecting to Compete 2023: Trade Logistics in the Global Economy - The Logistics Performance Index and Its Indicators. The World Bank. https://lpi.worldbank.org