TẠP CHÍ CÔNG THƯƠNG ĐIỆN TỬ - CƠ QUAN THÔNG TIN LÝ LUẬN CỦA BỘ CÔNG THƯƠNG
Tạp chí Công Thương - Các kết quả nghiên cứu
Quay về Tạp chí Công Thương
e-ISSN 3093-3994
ISSN 0866-7756
DOI: 10.62831
Đăng nhập
Số phát hành: Số 16 - Tháng 6 - 2026 Tài chính - Ngân hàng - Bảo hiểm

Khung phương pháp luận SVNS-PT-DEA hỗ trợ đánh giá mô hình kinh doanh fintech tại Việt Nam trong điều kiện thiếu dữ liệu

Xuất bản: tháng 8 4, 2026
doi:10.62831/nckh.2026.395.v1

Tóm tắt

Fintech đang thúc đẩy đổi mới tài chính, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ và hỗ trợ chuyển đổi số ngân hàng tại Việt Nam. Tuy nhiên, việc đánh giá các mô hình kinh doanh fintech vẫn gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu đề xuất khung phương pháp luận SVNS-PT-DEA nhằm hỗ trợ đánh giá tương đối các mô hình kinh doanh fintech dựa trên dữ liệu chuyên gia trong điều kiện thiếu dữ liệu định lượng. Nghiên cứu minh họa khung phương pháp với 8 mô hình fintech đại diện tại Việt Nam, 3 chỉ tiêu đầu vào, 3 chỉ tiêu đầu ra và đánh giá của 15 chuyên gia. Kết quả cho thấy, chấm điểm tín dụng số, ví điện tử/thanh toán số và API mở/ngân hàng dưới dạng dịch vụ nằm trong nhóm có quan hệ đầu vào-đầu ra tương đối thuận lợi nhất. Các kết quả này được sử dụng để minh họa khả năng vận hành, tính nhất quán và giá trị hỗ trợ ra quyết định của khung phương pháp trong điều kiện dữ liệu hạn chế.

Từ khóa
Fintech DEA Lý thuyết triển vọng Single-Valued Neutrosophic Sets SVNS-PT-DEA mô hình kinh doanh fintech Việt Nam

Tài liệu tham khảo

1.
Banker, R. D., Charnes, A., & Cooper, W. W. (1984). Some models for estimating technical and scale inefficiencies in data envelopment analysis. Management Science, 30(9), 1078–1092. https://doi.org/10.1287/mnsc.30.9.1078
DOI: doi.org/10.1287/mnsc.30.9.1078
2.
Chai, N., Zhou, W., & Jiang, Z. (2023). Sustainable supplier selection using an intuitionistic and interval-valued fuzzy MCDM approach based on cumulative prospect theory. Information Sciences, 626, 710–737.
3.
Charnes, A., Cooper, W. W., & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2(6), 429–444. https://doi.org/10.1016/0377-2217(78)90138-8
DOI: doi.org/10.1016/0377-2217(78)90138-8
4.
Chen, Y.-T., Dao, T.-H., & Nhieu, N.-L. (2024). Decoding efficiency in construction: A behavioral DEA approach to BRICS economies. IEEE Access, 12, 113165–113177. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2024.3443925
DOI: doi.org/10.1109/access.2024.3443925
5.
Chính phủ. (2025). Nghị định số 94/2025/NĐ-CP ngày 29 tháng 4 năm 2025 về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng. https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=213519
6.
Creehan, S., Mahuzier, J., Yoshino, N., Taghizadeh-Hesary, F., Nemoto, N., Inaba, N., … Yoshihara, N. (2019). Fintech for Asian SMEs. Asian Development Bank Institute.
7.
El Khoury, R., Alshater, M. M., & Joshipura, M. (2025). RegTech advancements—A comprehensive review of its evolution, challenges, and implications for financial regulation and compliance. Journal of Financial Reporting and Accounting, 23(4), 1450–1485.
8.
Garad, A., Riyadh, H. A., Al-Ansi, A. M., Kusumawati, R., & Jahid, M. A. (2025). An overview of FinTech: Opportunities, challenges, and potential development. In M. Shehadeh (Ed.), From digital disruption to dominance: Leveraging FinTech applications for sustainable growth. Emerald Publishing.
9.
Haddad, C., & Hornuf, L. (2023). How do fintech start-ups affect financial institutions’ performance and default risk? The European Journal of Finance, 1–32. https://doi.org/10.1080/1351847X.2022.2151371
DOI: doi.org/10.1080/1351847x.2022.2151371
10.
Hatami, A., & Johnson, M. (2025). Inclusive finance: How fintech and innovation can transform financial inclusion. Kogan Page.
11.
Huang, X., Dong, J., & Li, X. (2025). Fintech, technological innovation and regional economic growth: Theoretical modeling and empirical evidence. China Economic Review, 91, 102397.
12.
Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–291. https://doi.org/10.2307/1914185
DOI: doi.org/10.2307/1914185
13.
Kaspar, K., & Kaliyaperumal, P. (2025). Single-valued neutrosophic sets for enhanced evaluation of IT roadmaps: A hybrid neutrosophic multi-criteria decision-making model for the IT industry. International Journal of System Assurance Engineering and Management, 1–13.
14.
Li, T., Sun, J., & Fei, L. (2025). Application of multiple-criteria decision-making technology in emergency decision-making: Uncertainty, heterogeneity, dynamicity, and interaction. Mathematics, 13(5), 731.
15.
Liu, F., Wang, S.-S., & Zhang, X.-Y. (2024). Building consensus in multi-attribute group decision making under a prospect theory-driven feedback adjustment mechanism. Information Sciences, 654, 119829.
16.
Mai, K. L., Nguyen Thi, N. Q., & Cao, T. H. (2025). Trust in FinTech: A systematic literature review of key determinants and policy lessons for digital finance in Vietnam. British Journal of Business Sciences, 1(1), 12–25. https://doi.org/10.65687/bjbs.v1i1.2
DOI: doi.org/10.65687/bjbs.v1i1.2
17.
Novickytė, L., & Droždz, J. (2018). Measuring the efficiency in the Lithuanian banking sector: The DEA application. International Journal of Financial Studies, 6(2), 37.
18.
Nuhic-Meskovic, M., Hassan, M. K., & Meskovic, A. (2026). Islamic FinTech: A systematic literature review of trends and research gaps. Journal of Islamic Marketing. Advance online publication. https://doi.org/10.1108/JIMA-10-2025-0662
DOI: doi.org/10.1108/jima-10-2025-0662
19.
Siddik, A. B., Rahman, M. N., & Yong, L. (2023). Do fintech adoption and financial literacy improve corporate sustainability performance? The mediating role of access to finance. Journal of Cleaner Production, 137658.
20.
Smarandache, F. (2010). Neutrosophic set—A generalization of the intuitionistic fuzzy set. Journal of Defense Resources Management, 1(1), 107–116.
21.
Tversky, A., & Kahneman, D. (1992). Advances in prospect theory: Cumulative representation of uncertainty. Journal of Risk and Uncertainty, 5(4), 297–323.
22.
Udeagha, M. C., & Muchapondwa, E. (2023). Green finance, fintech, and environmental sustainability: Fresh policy insights from the BRICS nations. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 1–17.
23.
UOB. (2023). FinTech in ASEAN 2022: Finance, reimagined. https://www.uobgroup.com/techecosystem/news-insights-fintech-in-asean-2022.html
24.
Wang, C.-N., Nguyen, H.-K., & Nhieu, N.-L. (2025). Integrating prospect theory with DEA for renewable energy investment evaluation in South America. Renewable Energy, 247, 123018. https://doi.org/10.1016/j.renene.2025.123018
DOI: doi.org/10.1016/j.renene.2025.123018
25.
Wang, C.-N., Nguyen, H.-K., Nhieu, N.-L., & Hsu, H.-P. (2024a). A prospect theory extension of data envelopment analysis model for wave-wind energy site selection in New Zealand. Managerial and Decision Economics, 45(1), 539–553. https://doi.org/10.1002/mde.4016
DOI: doi.org/10.1002/mde.4016
26.
Wang, C.-N., Nhieu, N.-L., & Chen, C.-M. (2024b). Charting sustainable logistics on the 21st-century Maritime Silk Road: A DEA-based approach enhanced by risk considerations through prospect theory. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 398. https://doi.org/10.1057/s41599-024-02928-3
DOI: doi.org/10.1057/s41599-024-02928-3
27.
Wang, Y., & Zhao, J. (2024). Neutrosophic set-based PSNN-TOPSIS framework for multi-attribute decision making: Applications in evaluating the quality of environmental art design in green building contexts. Neutrosophic Sets and Systems, 76(1), 7.
28.
Wei, C., & Yuan, L. (2025). A study on the technological innovation efficiency of China’s high-tech industries based on three-stage DEA and Malmquist index. Operational Research, 25(1), 14.

Cùng chuyên mục

Bài viết liên quan

Các bài trong chuyên đề «Tài chính - Ngân hàng - Bảo hiểm».

Xem thêm bài viết