Thẩm quyền và thi hành bản án của tòa án thương mại quốc tế: Kinh nghiệm quốc tế và gợi mở cho Việt Nam
Xuất bản: tháng 10 3, 2026
Tóm tắt
Bài viết phân tích 2 cấu phần quyết định sức cạnh tranh của mô hình tòa án thương mại quốc tế: thẩm quyền và khả năng thi hành bản án. Trên cơ sở so sánh chức năng ba mô hình tiêu biểu là Tòa án Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai, Tòa án Thương mại Quốc tế Singapore và Tòa án Trung tâm Tài chính Quốc tế Astana, bài viết đối chiếu với thiết kế của Tòa án chuyên biệt tại Việt Nam theo Luật Tòa án chuyên biệt số 150/2025/QH15. Kết quả cho thấy, Việt Nam lựa chọn mô hình tích hợp trong hệ thống Tòa án nhân dân với cơ chế thi hành khép kín, một thiết kế có ưu thế về tốc độ nhưng bộc lộ 3 điểm nghẽn: thiếu quy trình phối hợp thi hành với tài sản ngoài Trung tâm; hạn chế về kênh thi hành xuyên biên giới do Việt Nam chưa là thành viên các công ước La Hay về tòa án; và khoảng trống pháp lý đối với tranh chấp về tài sản số. Bài viết đề xuất 4 nhóm giải pháp nâng cao khả năng thi hành trên thực tế.
Từ khóa
tòa án thương mại quốc tếtòa án chuyên biệttrung tâm tài chính quốc tếthẩm quyềnthi hành bản án
Tài liệu tham khảo
1.
Chính phủ. (2025a). Nghị định số 323/2025/NĐ-CP ngày 18/12/2025 quy định về thành lập, tổ chức, quản lý và giám sát Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
2.
Chính phủ. (2025b). Nghị định số 328/2025/NĐ-CP ngày 18/12/2025 quy định về Trung tâm Trọng tài quốc tế tại Trung tâm tài chính quốc tế.
3.
Chính phủ. (2025c). Nghị định số 330/2025/NĐ-CP ngày 18/12/2025 quy định về sàn giao dịch hàng hóa tại Trung tâm tài chính quốc tế.
4.
Chính quyền Dubai. (2004). Luật số 12 năm 2004 về Cơ quan tư pháp tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai (được sửa đổi bởi Luật số 16 năm 2011). https://www.difccourts.ae
5.
Chính quyền Dubai. (2016). Sắc lệnh số 19 năm 2016 về thành lập Hội đồng tư pháp giải quyết xung đột thẩm quyền giữa Tòa án Dubai và Tòa án Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai.
6.
Hội nghị La Hay về Tư pháp quốc tế. (2005). Công ước về thỏa thuận lựa chọn tòa án.
7.
Hội nghị La Hay về Tư pháp quốc tế. (2019). Công ước về công nhận và thi hành bản án nước ngoài trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại.
8.
Quốc hội. (2025a). Nghị quyết số 222/2025/QH15 ngày 27/6/2025 về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
9.
Quốc hội. (2025b). Luật số 150/2025/QH15: Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, ban hành ngày 11/12/2025.
10.
Antonopoulou, G., & Kramer, X. (2024). New international commercial courts: A comparative analysis. Oxford Business Law Blog. https://blogs.law.ox.ac.uk/oblb
11.
Bookman, P. K. (2020). The adjudication business. Yale Journal of International Law, 45.
Godwin, A., Ramsay, I., & Webster, M. (2017). International commercial courts: The Singapore experience. Melbourne Journal of International Law, 18.
14.
Kramer, X., & Sorabji, J. (Eds.). (2019). International business courts: A European and global perspective. Eleven International Publishing.
15.
Supreme Court of Singapore. (n.d.). Enforcement of SICC judgments. https://www.judiciary.gov.sg/singapore-international-commercial-court/enforcement-of-sicc-judgments.
