Thu hồi tài sản không qua kết tội: Kinh nghiệm của Trung Quốc và khuyến nghị cho Việt Nam
Xuất bản: tháng 10 3, 2026
Tóm tắt
Bài viết phân tích thủ tục tịch thu tài sản bất hợp pháp đối với vụ án mà người bị buộc tội bỏ trốn hoặc đã mất theo Luật Tố tụng hình sự Trung Quốc, bản sửa đổi năm 2018, trên cơ sở văn bản gốc tiếng Trung. Kết quả cho thấy Trung Quốc chọn mô hình thủ tục hướng tới tài sản đặt trong luật tố tụng hình sự thay vì tịch thu dân sự. Đối chiếu với Việt Nam, bài viết chỉ ra khoảng trống hiện nay mang tính tố tụng chứ không phải luật nội dung, từ đó khuyến nghị bổ sung một chương về tịch thu tài sản do phạm tội mà có vào Bộ luật Tố tụng hình sự.
Từ khóa
thu hồi tài sản không qua kết tộitố tụng đối vậttài sản do phạm tội mà cóLuật Tố tụng hình sự Trung Quốchoàn thiện pháp luật
Tài liệu tham khảo
1.
Thu Giang (2025), Tỷ lệ xét xử hình sự đạt gần 99%, thu hồi tài sản tham nhũng đạt 85,9%. Báo Chính phủ, https://baochinhphu.vn/ti-le-xet-xu-hinh-su-dat-gan-99-thu-hoi-tai-san-tham-nhung-dat-859-102251209113311611.htm
2.
Bộ Chính trị. (2026). Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 06/6/2026 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác kiểm sát nhân dân trong giai đoạn mới.
3.
Quốc hội. (2015). Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, ban hành ngày 27/11/2015.
4.
Quốc hội. (2015). Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13, ban hành ngày 27/11/2015.
5.
Quốc hội. (2025). Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
6.
Viện kiểm sát nhân dân tối cao. (2026). Báo cáo tổng kết thực tiễn thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2024 và 2025).
7.
Nguyễn Tuấn Anh. (2022). Kinh nghiệm quốc tế về tố tụng hình sự trong giải quyết các vụ án tham nhũng và một số kiến nghị cho Việt Nam. Trong Kinh nghiệm phòng, chống tham nhũng của một số quốc gia trên thế giới (tr. 385-394). Nhà xuất bản Tư pháp.
8.
Vũ Công Giao và Đỗ Thu Huyền. (2022). Tịch thu tài sản tham nhũng không qua thủ tục kết tội: Phân tích từ góc độ quyền con người. Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội: Luật học, 38(4), 1-8.
9.
Nguyễn Thị Kim Thoa. (2026). Thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội ở Việt Nam - Lý luận, thực tiễn và kiến nghị. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Kỳ 1(444).
10.
Lê Tiến Sinh. (2026). Thu hồi tài sản tham nhũng: Nghiên cứu so sánh và kinh nghiệm cho Việt Nam (Luận án tiến sĩ). Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh.
11.
Greenberg, T. S., Gray, L., Samuel, L. M., & Grant, W. (2009). Stolen asset recovery: A good practices guide for non-conviction based asset forfeiture. World Bank.
12.
Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao Trung Quốc. (2017). 关于适用犯罪嫌疑人、被告人逃匿、死亡案件违法所得没收程序若干问题的规定 (Quy định về một số vấn đề liên quan đến việc áp dụng thủ tục tịch thu thu nhập bất hợp pháp trong trường hợp người bị tình nghi phạm tội, bị cáo bỏ trốn hoặc chết), 法释〔2017〕1号.
13.
Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc Trung Quốc. (2018). 中华人民共和国刑事诉讼法 (Luật Tố tụng hình sự nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1979, sửa đổi, bổ sung các năm 1996, 2012 và 2018).
14.
United Nations. (2003). United Nations Convention against Corruption. United Nations.
