Công nghệ tài chính, chuyển đổi số và rủi ro tín dụng ngân hàng: Tổng quan và khung lý thuyết

Tóm tắt

Bài viết tổng hợp nghiên cứu về công nghệ tài chính (FinTech), chuyển đổi số và rủi ro tín dụng ngân hàng nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, nhận diện xu hướng nghiên cứu và đề xuất khung lý thuyết cho các nghiên cứu thực nghiệm. Trên cơ sở dữ liệu OpenAlex, 106 công trình được sàng lọc và lập bản đồ từ khóa bằng VOSviewer, qua đó xác định 5 cụm chủ đề nghiên cứu chính, gồm: (i) Cụm rủi ro tín dụng và hoạt động cho vay; (ii) Cụm công nghệ và đổi mới tài chính; (iii) Quản trị rủi ro và ổn định tài chính; (iv) Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm; (v) Hệ sinh thái dịch vụ tài chính - ngân hàng. Dựa trên lý thuyết bất cân xứng thông tin và quan điểm dựa trên nguồn lực, nghiên cứu phân biệt FinTech với năng lực chuyển đổi số, làm rõ 2 cơ chế trái chiều và đề xuất 3 giả thuyết. Khung lý thuyết được xây dựng góp phần bổ sung cơ sở học thuật và là nền tảng cho các nghiên cứu thực nghiệm trong bối cảnh Việt Nam.

Từ khóa
công nghệ tài chính chuyển đổi số rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại Việt Nam

Tài liệu tham khảo

1.
Akerlof G.A. (1970). The market for “lemons”: Quality uncertainty and the market mechanism. The Quarterly Journal of Economics, 84(3), 488-500. DOI: 10.2307/1879431.
2.
Barney J.B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. DOI: 10.1177/014920639101700108.
3.
Basel Committee on Banking Supervision (2018). Sound practices: Implications of fintech developments for banks and bank supervisors, Bank for International Settlements, Basel.
4.
Bùi Huy Trung, Hoàng Tuấn Anh, Đỗ Thị Khánh Huyền và cộng sự (2023). Tác động của ứng dụng công nghệ tài chính đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 309, 24-33.
5.
Cheng M., Qu Y. (2020). Does bank FinTech reduce credit risk? Evidence from China. Pacific-Basin Finance Journal, 63, 101398. DOI: 10.1016/j.pacfin.2020.101398.
6.
Donthu N., Kumar S., Mukherjee D. et al. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296. DOI: 10.1016/j.jbusres.2021.04.070.
7.
Gomber P., Kauffman R.J., Parker C. et al. (2018). On the fintech revolution: Interpreting the forces of innovation, disruption, and transformation in financial services. Journal of Management Information Systems, 35(1), 220-265. DOI: 10.1080/07421222.2018.1440766.
8.
Jagtiani J., Lemieux C. (2019). The roles of alternative data and machine learning in fintech lending: Evidence from the LendingClub consumer platform. Financial Management, 48(4), 1009-1029. DOI: 10.1111/fima.12295.
9.
Naili M., Lahrichi Y. (2022). The determinants of banks’ credit risk: Review of the literature and future research agenda. International Journal of Finance & Economics, 27(1), 334-360. DOI: 10.1002/ijfe.2156.
10.
Nguyễn Thị Thiều Quang (2023). Tác động của chuyển đổi số đến rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại: Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Đà Nẵng, 21(9.2), 28-33.
11.
Priem J., Piwowar H., Orr R. (2022). OpenAlex: A fully-open index of scholarly works, authors, venues, institutions, and concepts, <https://arxiv.org/abs/2205.01833>, xem ngày 03/06/2026.
12.
Schueffel P. (2016). Taming the beast: A scientific definition of fintech. Journal of Innovation Management, 4(4), 32-54.
13.
Snyder H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. DOI: 10.1016/j.jbusres.2019.07.039.
14.
Stiglitz J.E., Weiss A. (1981). Credit rationing in markets with imperfect information. American Economic Review, 71(3), 393-410.
15.
Thakor A.V. (2020). Fintech and banking: What do we know? Journal of Financial Intermediation, 41, 100833. DOI: 10.1016/j.jfi.2019.100833.
16.
Van Eck N.J., Waltman L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84, 523-538. DOI: 10.1007/s11192-009-0146-3.
17.
Verhoef P.C., Broekhuizen T., Bart Y. (2021). Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda. Journal of Business Research, 122, 889-901. DOI: 10.1016/j.jbusres.2019.09.022.
18.
Vives X. (2019). Digital disruption in banking. Annual Review of Financial Economics, 11, 243-272. DOI: 10.1146/annurev-financial-100719-120854.
19.
Wu X., Jin T., Yang K. et al. (2023). The impact of bank FinTech on commercial banks’ risk-taking in China. International Review of Financial Analysis, 90, 102944. DOI: 10.1016/j.irfa.2023.102944.
20.
Xie X., Wang S. (2023). Digital transformation of commercial banks in China: Measurement, progress and impact. China Economic Quarterly International, 3(1), 35-45.