Tác động của nhận thức về công bằng thuế đến hành vi tuân thủ thuế thu nhập doanh nghiệp: Bằng chứng từ các doanh nghiệp tại Tây Ninh

TS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh; Nguyễn Thị Thanh Thủy

Số phát hành: Số 25 - Tháng 9 - 2026 Kế toán - Kiểm toán

Tác động của nhận thức về công bằng thuế đến hành vi tuân thủ thuế thu nhập doanh nghiệp: Bằng chứng từ các doanh nghiệp tại Tây Ninh

Xuất bản: tháng 10 3, 2026

Tóm tắt

Nghiên cứu phân tích tác động của nhận thức về công bằng thuế đến hành vi tuân thủ thuế thu nhập doanh nghiệp, trong đó niềm tin vào cơ quan thuế được xem là cơ chế trung gian và nhận thức về thực thi thuế là cơ chế bổ trợ. Mô hình nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở kết hợp Lý thuyết Công lý Tổ chức và khung lý thuyết dốc trượt (SSF), và phân tích bằng SPSS, SmartPLS 4 theo phương pháp PLS-SEM. Kết quả cho thấy công bằng thủ tục, công bằng phân phối và công bằng trao đổi đều tác động tích cực đến niềm tin vào cơ quan thuế; trong đó công bằng thủ tục có tác động mạnh nhất, tiếp theo là công bằng phân phối và công bằng trao đổi. Niềm tin tác động tích cực đến tuân thủ thuế thu nhập doanh nghiệp và truyền dẫn tác động của cả ba chiều cạnh công bằng đến tuân thủ. Nhận thức về thực thi thuế cũng có tác động tích cực nhưng quy mô tác động nhỏ. Kết quả nghiên cứu gợi ý nâng cao tuân thủ bền vững cần kết hợp quy trình quản lý công bằng, củng cố niềm tin và thực thi thuế dựa trên rủi ro.

Từ khóa

công bằng thuế niềm tin vào cơ quan thuế tuân thủ thuế nhận thức về thực thi thuế Tây Ninh

Tài liệu tham khảo

Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. In L. Berkowitz (Ed.), Advances in experimental social psychology (Vol. 2, pp. 267-299). Academic Press.

Allingham, M. G., & Sandmo, A. (1972). Income tax evasion: A theoretical analysis. Journal of Public Economics, 1(3-4), 323-338.

Armstrong, J. S., & Overton, T. S. (1977). Estimating nonresponse bias in mail surveys. Journal of Marketing Research, 14(3), 396-402.

Batrancea, L., Nichita, A., Olsen, J., Kogler, C., Kirchler, E., Hoelzl, E., Weiss, A., Torgler, B., Fooken, J., Fuller, J., Schaffner, M., Banuri, S., Hassanein, M., Alarcón-García, G., Aldemir, C., Apostol, O., Bank Weinberg, D., Batrancea, I., Belianin, A., ... Zukauskas, S. (2019). Trust and power as determinants of tax compliance across 44 nations. Journal of Economic Psychology, 74, 102191. https://doi.org/10.1016/j.joep.2019.102191

DOI: doi.org/10.1016/j.joep.2019.102191

Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. John Wiley & Sons.

Colquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of Applied Psychology, 86(3), 386-400.

Farrar, J., Massey, D. W., Osecki, E., & Thorne, L. (2020). Tax fairness: Conceptual foundations and empirical measurement. Journal of Business Ethics, 162(3), 487-503.

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.

Fuller, C. M., Simmering, M. J., Atinc, G., Atinc, Y., & Babin, B. J. (2016). Common methods variance detection in business research. Journal of Business Research, 69(8), 3192-3198.

10.

Gangl, K., Hofmann, E., & Kirchler, E. (2015). Tax authorities' interaction with taxpayers: A conception of compliance in social dilemmas by power and trust. New Ideas in Psychology, 37, 13-23.

11.

Gilligan, G., & Richardson, G. (2005). Perceptions of tax fairness and tax compliance in Australia and Hong Kong: A preliminary study. Journal of Financial Crime, 12(4), 331-343.

12.

Gobena, L. B., & van Dijke, M. (2016). Power, justice, and trust: A moderated mediation analysis of tax compliance among Ethiopian business owners. Journal of Economic Psychology, 52, 24-37.

13.

Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). SAGE Publications.

14.

Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24.

15.

Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115-135.

16.

Kirchler, E., Hoelzl, E., & Wahl, I. (2008). Enforced versus voluntary tax compliance: The slippery slope framework. Journal of Economic Psychology, 29(2), 210-225.

17.

Lind, E. A., & Tyler, T. R. (1988). The social psychology of procedural justice. Springer.

18.

Murphy, K. (2004). The role of trust in nurturing compliance: A study of accused tax avoiders. Law and Human Behavior, 28(2), 187-209.

19.

van Dijke, M., & Verboon, P. (2010). Trust in authorities as a boundary condition to procedural fairness effects on tax compliance. Journal of Economic Psychology, 31(1), 80-91.

20.

Wahl, I., Kastlunger, B., & Kirchler, E. (2010). Trust in authorities and power to enforce tax compliance: An empirical analysis of the slippery slope framework. Law & Policy, 32(4), 383-406.

Cùng chuyên mục

Các bài trong chuyên đề «Kế toán - Kiểm toán».

Xem thêm bài viết