Quản trị AI theo vòng đời và định hướng hoàn thiện cơ chế quản trị thích ứng tại Việt Nam
Xuất bản: tháng 7 20, 2026
Tóm tắt
Quản trị trí tuệ nhân tạo (AI) hiện đại đang chuyển dịch từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản trị theo vòng đời và quản trị thích ứng, trong đó hoạt động quản trị được thực hiện liên tục xuyên suốt toàn bộ vòng đời của hệ thống AI. Trên cơ sở lý giải cơ chế hình thành rủi ro của hệ thống AI, phân tích giới hạn của mô hình quản trị AI cố định và xu hướng phát triển của quản trị AI quốc tế, bài viết đề xuất một cấu trúc quản trị AI theo vòng đời gồm 3 hợp phần chính: (i) thiết lập các nguyên tắc hướng dẫn vận hành AI định hướng cho quản trị thích ứng; (ii) xây dựng quy trình quản trị theo vòng đời của hệ thống AI; và (iii) thiết lập các cơ chế giám sát, đánh giá và hiệu chỉnh khung pháp lý nhằm bảo đảm khả năng thích ứng trước sự thay đổi liên tục của công nghệ AI. Từ đó, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm xây dựng mô hình quản trị AI thích ứng tại Việt Nam.
Từ khóa
trí tuệ nhân tạoquản trị AI theo vòng đờiquản trị thích ứngAIAsandboxkiểm toán thuật toán
Tài liệu tham khảo
1.
1Justin B. Bullock, Yu-Che Chen et al., The Oxford Handbook of AI Governance (Oxford University Press, 2024), chapter 22.
2.
2Nikos Th. Nikolinakos, EU Policy and Legal Framework for Artificial Intelligence, Robotics and Related Technologies: The AI Act (Springer, 2023), pp. 567-568.
3.
3Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), OECD Framework for the Classification of AI Systems (2022).
4.
4National Institute of Standards and Technology (NIST) - U.S. Department of Commerce, Artificial Intelligence Risk Management Framework (AI RMF 1.0) (2023)
5.
5Nikos Th. Nikolinakos, tlđd sTh., pp. 273-274.
6.
6Wim Naudé, Thomas Gries, and Nicola Dimitri, Artificial Intelligence: Economic Perspectives and Models (Cambridge University Press, 2024), p.227-229.
7.
7Nikos Th. Nikolinakos, tlđd sTh., pp. 273-274.
8.
8Luciano Floridi, Ethics, Governance, and Policies in Artificial Intelligence (Springer, 2021), pp. 130-132.
9.
9OECD, “Advancing accountability in AI: Governing and managing risks throughout the lifecycle for trustworthy AI”, OECD Digital Economy Papers No. 349 (OECD Publishing, 2023), p.06-21.
10.
10The AI Act - Regulation (EU) 2024/1689
11.
11Shin-yi Peng, Ching-Fu Lin and Thomas Streinz, Artificial intelligence and international economic law (Cambridge University Press, 2021), p. 79-82.
12.
12Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số: 134/2025/QH15) ngày 10 tháng 12 năm 2025; Nghị định số 142/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo do Chính phủ bàn hành ngày 30 tháng 4 năm 2026.
13.
13Dubber, M. D., Pasquale, F., & Das, S., The Oxford handbook of ethics of AI (Oxford University Press, 2020), p.713-717.
14.
Antunes, H. S., Freitas, P. M., Oliveira, A. L., Pereira, C. M., Sequeira, E. V., & Xavier, L. B. (2024). Multidisciplinary perspectives on artificial intelligence and the law. Springer.
15.
Barfield, W. (2020). The Cambridge handbook of the law of algorithms. Cambridge University Press.
16.
Bullock, J. B., Chen, Y.-C., et al. (2024). The Oxford handbook of AI governance. Oxford University Press.
17.
Chesterman, S. (2021). We, the robots? Regulating artificial intelligence and the limits of the law. Cambridge University Press.
18.
Corrales, M., Fenwick, M., & Forgó, N. (2018). Robot, AI and the future of law. Springer.
19.
Dubber, M. D., Pasquale, F., & Das, S. (Eds.). (2020). The Oxford handbook of ethics of AI. Oxford University Press.
20.
The AI Act - Regulation (EU) 2024/1689
21.
Floridi, L. (2021). Ethics, governance, and policies in artificial intelligence. Springer.
22.
Kovač, M. (2024). Generative artificial intelligence: A law and economics approach to optimal regulation and governance. Springer.
23.
Mathis, K., & Tor, A. (2023). Law and economics of the digital transformation. Springer.
24.
National Institute of Standards and Technology. (2023). Artificial Intelligence Risk Management Framework (AI RMF 1.0).
25.
Nikolinakos, N. T. (2023). EU policy and legal framework for artificial intelligence, robotics and related technologies: The AI Act. Springer.
26.
Organisation for Economic Co-operation and Development (2022), OECD framework for the classification of AI systems.
27.
Organisation for Economic Co-operation and Development (2023), “Advancing accountability in AI: Governing and managing risks throughout the lifecycle for trustworthy AI”, OECD Digital Economy Papers No. 349, OECD Publishing, p.06-21.
28.
Singh, T. (2024). Artificial intelligence and ethics: A field guide for stakeholders. CRC Press.
29.
Smuha, N. A. (2025). The Cambridge handbook of the law, ethics and policy of artificial intelligence. Cambridge University Press.
30.
Shin-yi Peng, Ching-Fu Lin and Thomas Streinz (2021), Artificial intelligence and international economic law, Cambridge University Press, p. 79-82.
31.
Voeneky, S., Kellmeyer, P., Mueller, O., & Burgard, W. (Eds.). (2022). The Cambridge handbook of responsible artificial intelligence: Interdisciplinary perspectives. Cambridge University Press.
