Kiểm soát nghĩa vụ tài chính và bảo vệ quyền ưu tiên thanh toán trong tranh chấp hợp đồng tín dụng
Xuất bản: tháng 10 23, 2026
Tóm tắt
Nghiên cứu phân tích 2 nhóm bất cập trong giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng tại Tòa án nhân dân Khu vực 4 - Thành phố Hồ Chí Minh, gồm: xác định và kiểm soát nghĩa vụ tài chính khi khoảnnợ chuyển quá hạn( thành phần dư nợ, tình trạng tính lãi trên các khoản lãi và thứ tự thu nợ) và bảo đảmquyền ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm.Nghiên cứu phân tích 4 bản án và quyết định giám đốc thẩm giai đoạn 2023–2025, kết hợp kiểm nghiệm các mô hình đề xuất. Kết quả kiểm nghiệm mô hình Thẩm định kép và minh bạch hóa chứng cứ lãi suất cho thấy, tổng nghĩa vụ thanh toán được xác định lại, giảm tương ứng 43,9% và 83% trong 2 vụ án. Mô hình Bảo vệ quyền ưu tiên thanh toán thống nhất nhằm bảo đảm áp dụng đúng thứ tự ưu tiên theo Điều 308 Bộ luật Dân sự năm 2015. Nghiên cứu đề xuất thí điểm trong thời hạn 12 tháng với 3 công cụ hỗ trợ nghiệp vụ.
Từ khóa
hợp đồng tín dụnglãi chồng lãithứ tự thu nợquyền ưu tiên thanh toántài sản bảo đảm
Tài liệu tham khảo
1.
Chính phủ. (2012). Nghị định số 11/2012/NĐ-CP ngày 22/02/2012 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 về giao dịch bảo đảm.
2.
Chính phủ. (2021). Nghị định số 21/2021/NĐ-CP ngày 19/3/2021 quy định chi tiết thi hành Bộ luật Dân sự về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.
3.
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. (2019). Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP ngày 11/01/2019 hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm.
4.
Lương Quang Hòa. (2023). Hoàn thiện các quy định về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng và thực tiễn thực hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh (Luận văn Thạc sĩ). Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
5.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2001). Quyết định số 652/2001/QĐ-NHNN ngày 17/5/2001 về việc ban hành Quy định phương pháp tính và hạch toán thu, trả lãi của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng.
6.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2016). Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 06/2023/TT-NHNN và Thông tư số 12/2024/TT-NHNN.
7.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2023). Thông tư số 06/2023/TT-NHNN ngày 28/6/2023 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng.
8.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2024). Thông tư số 12/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng.
9.
Nguyễn Thái Nam. (2021). Vướng mắc, bất cập trong áp dụng quy định “lãi suất”. Tạp chí Tòa án nhân dân điện tử. https://tapchitoaan.vn/vuong-mac-bat-cap-trong-ap-dung-quy-dinh-lai-suat
10.
Nguyễn Thị Khuyên. (2022). Thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm theo pháp luật dân sự Việt Nam (Luận văn Thạc sĩ). Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
11.
Quốc hội. (2008). Luật số 26/2008/QH12 ngày 14/11/2008 về Thi hành án dân sự.
12.
Quốc hội. (2010). Luật số 47/2010/QH12 ngày 16/6/2010 về Các tổ chức tín dụng.
13.
Quốc hội. (2015). Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24/11/2015.
14.
Quốc hội. (2015). Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 ngày 25/11/2015.
15.
Quốc hội. (2017). Nghị quyết số 42/2017/QH14 ngày 21/6/2017 về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.
16.
Quốc hội. (2024). Luật số 32/2024/QH15 ngày 18/01/2024 về Các tổ chức tín dụng.
17.
Quốc hội. (2024). Luật số 34/2024/QH15 ngày 24/6/2024 về Tổ chức Tòa án nhân dân.
18.
Quốc hội. (2025). Luật số 106/2025/QH15 ngày 05/12/2025 về Thi hành án dân sự.
19.
Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội. (2023). Quyết định giám đốc thẩm số 30/2023/KDTM-GĐT ngày 29/12/2023. https://anle.toaan.gov.vn/webcenter/portal/anle/chitietanle?dDocName=TAND377337.
20.
Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh. (2024). Quyết định giám đốc thẩm số 295/2024/DS-GĐT ngày 26/12/2024. https://anle.toaan.gov.vn/webcenter/ShowProperty?nodeId=%2FUCMServer%2FTAND364487
21.
Tòa án nhân dân Khu vực 4 - Thành phố Hồ Chí Minh. (2025). Bản án số 251/2025/DS-ST ngày 29/5/2025. https://luatvietnam.vn/ban-an/ban-an-251-2025-ds-2-1358755-d11.html.
22.
Tòa án nhân dân Khu vực 4 - Thành phố Hồ Chí Minh. (2025). Bản án số 266/2025/DS-ST ngày 18/6/2025. https://dulieuphapluat.vn/van-ban/dan-su-van-ban/ban-an-266-ngay-18062025-ve-tranh-chap-hop-dong-tin-dung-toa-an-nhan-dan-khu-vuc-4-ho-chi-minh-tp-ho-chi-minh-1805901.html.
23.
Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (2024). Bản án số 158/2024/DS-PT ngày 06/3/2024. https://hethongphapluat.com/ban-an-so-158-ngay-06-03-2024-cua-tand-tp-ho-chi-minh-ve-tranh-chap-hop-dong-vay-tai-san.html
24.
Tưởng Duy Lượng. (2020). Việc xác định lãi suất, việc điều chỉnh lãi suất trong hợp đồng tín dụng kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm. Tạp chí Tòa án nhân dân điện tử. https://tapchitoaan.vn/ve-xac-dinh-lai-suat-viec-dieu-chinh-lai-suat-trong-hop-dong-tin-dung-ke-tu-ngay-tiep-theo-cua-ngay-xet-xu-so-tham.
25.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội. (2025). Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 ngày 27/6/2025 về việc thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực; quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực.