Tối ưu hóa quá trình chiết Soxhlet đối với cây bìm bìm một thuỳ, hoa trắng (Ipomoea alba L.) để ứng dụng điều chế thuốc trừ sâu sinh học

Nguyễn Thị Ngọc Lan

Issue: Số 25 - Tháng 9 - 2026 Khoa học - Kỹ thuật

Tối ưu hóa quá trình chiết Soxhlet đối với cây bìm bìm một thuỳ, hoa trắng (Ipomoea alba L.) để ứng dụng điều chế thuốc trừ sâu sinh học

Published: October 4, 2026

Abstract

Bìm bìm một thuỳ, hoa trắng (Ipomoea alba L.) thuộc họ Convolvulaceae là loại cây mọc hoang, sinh trưởng mạnh và có tiềm năng làm nguyên liệu sản xuất thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc thực vật. Nghiên cứu này tối ưu hóa quá trình chiết xuất Ipomoea alba L. bằng phương pháp Soxhlet và đánh giá hiệu quả của chế phẩm chứa dịch chiết từ loài cây này. Các yếu tố được khảo sát gồm thời gian chiết (150 - 300 phút), tỷ lệ nguyên liệu trên dung môi (1:20 - 1:50, khối lượng/thể tích) và nồng độ ethanol (50 - 96,5%, thể tích/thể tích). Hiệu suất chiết cao nhất, đạt 35%, thu được sau 240 phút với tỷ lệ nguyên liệu trên dung môi là 1:30 và nồng độ ethanol 70%. Chế phẩm gồm dịch chiết lá neem (3%), dịch chiết *I. alba* (7,5%) và phần cặn dầu tràm (4,5%) cho tỷ lệ chết 80% sau 3 giờ trong thử nghiệm phun. Trong thử nghiệm nhúng thức ăn, tỷ lệ chết đạt 70% sau 24 giờ và 80% sau 36 giờ.

Keywords

Bìm bìm Soxhlet thuốc trừ sâu cặn dầu tràm năm gân công thức

References

Alara, O. R., Abdurahman, N. H., & Ukaegbu, C. I. (2018). Soxhlet extraction of phenolic compounds from Vernonia cinerea leaves and its antioxidant activity. Journal of Applied Research on Medicinal and Aromatic Plants, 11, 12–17.

B.S. Kumar, B. S. T., S.A. Khanum, S.R. Kiran. (2022). Evaluation of mosquito repellent, larvicidal and mosquitocidal activities of essential oil and monoterpene alcohols from leaves of Acronychia pedunculata. Medicinal Plants - International Journal of Phytomedicines and Related Industries, 14(4), 577–588.

Brglez Mojzer, E., Knez Hrnčič, M., Škerget, M., Knez, Ž., & Bren, U. (2016). Polyphenols: Extraction Methods, Antioxidative Action, Bioavailability and Anticarcinogenic Effects. Molecules, 21(7).

Bui Lan Anh, N. T. H. (2018). The study and use of botanical pesticide “chilli + garlic + Ginger” on production of vegetables (brassica oleracea) 2016-2017 in Ha Giang. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Thái nguyên, 177(1), 221–226.

Castañeda-Gómez, J., Rosas-Ramírez, D., Cruz-Morales, S., Fragoso-Serrano, M., & Pereda-Miranda, R. (2017). HPLC-MS profiling of the multidrug-resistance modifying resin glycoside content of Ipomoea alba seeds. Revista Brasileira de Farmacognosia, 27(4), 434–439.

Chatterjee, S., Bag, S., Biswal, D., Sarkar Paria, D., Bandyopadhyay, R., Sarkar, B., Mandal, A., & Dangar, T. K. (2023). Neem-based products as potential eco-friendly mosquito control agents over conventional eco-toxic chemical pesticides-A review. Acta Tropica, 240, 106858.

Fernandes, S. R., Barreiros, L., Oliveira, R. F., Cruz, A., Prudêncio, C., Oliveira, A. I., Pinho, C., Santos, N., & Morgado, J. (2019). Chemistry, bioactivities, extraction and analysis of azadirachtin: State-of-the-art. Fitoterapia, 134, 141–150.

Gever, E. R., Eze, S. C., & Chukwulobe, M. N. (2026). Bio-insecticidal efficacy of Moringa oleifera and Azadirachta indica leaf powders against the cowpea weevil, Callosobruchus maculatus. Food and Humanity, 6, 101099.

Gong, Y., Hou, Z., Gao, Y., Xue, Y., Liu, X., & Liu, G. (2012). Optimization of extraction parameters of bioactive components from defatted marigold ( Tagetes erecta L.) residue using response surface methodology. Food and Bioproducts Processing - FOOD BIOPROD PROCESS, 90.

10.

Jadhav, D. S., B.N., R., Gogate, P. R., & Rathod, V. K. (2009). Extraction of vanillin from vanilla pods: A comparison study of conventional soxhlet and ultrasound assisted extraction. Journal of Food Engineering, 93, 421–426.

11.

Kamaraj, C., Rahuman, A. A., Mahapatra, A., Bagavan, A., & Elango, G. (2010). Insecticidal and larvicidal activities of medicinal plant extracts against mosquitoes. Parasitology Research, 107(6), 1337–1349.

12.

Kamaraj, C., Satish Kumar, R. C., Al-Ghanim, K. A., Nicoletti, M., Sathiyamoorthy, V., Sarvesh, S., Ragavendran, C., & Govindarajan, M. (2023). Novel Essential Oils Blend as a Repellent and Toxic Agent against Disease-Transmitting Mosquitoes. Toxics, 11(6), 517.

13.

Lan Oanh, L. T., Hằng, H. T., Thơm, T. T., Tĩnh, N. H., Thiết, N. V., & Thụ, N. X. (2000). Research on the use of certain medicinal plants as pesticides. VNU Journal of Science: Natural Sciences and Technology, 16(1).

14.

Mukesh Sharma, A., Kushagra Nagori, Vishal Jain, Neema Sajju Balan. (2023). Herbal, Safe and effective Mosquito repellents: Recent Development and Opportunity. Research Journal of Pharmacy and Technology, 16(5), 2557–2564.

15.

Ono, M., Misuda, N., Sasaki, A., Nishikawa, H., Yasuda, S., Miyashita, H., Yokomizo, K., Tsuchihashi, R., & Okawa, M. (2026). Seven new resin glycosides, ipoalbins XXII–XXVIII, from the seeds of Ipomoea alba. Carbohydrate Research, 563, 109845.

16.

Silvério, M. R. S., Espindola, L. S., Lopes, N. P., & Vieira, P. C. (2020). Plant Natural Products for the Control of Aedes aegypti: The Main Vector of Important Arboviruses. Molecules, 25(15), 3484.

17.

Suwari, S., Kotta, H., & Buang, Y. (2017). Optimization of soxhlet extraction and physicochemical analysis of crop oil from seed kernel of Feun Kase (Thevetia peruviana) (Vol. 1911).

18.

Suwari, S., Kotta, H., & Buang, Y. (2018). Extraction and Characterization of Crop Oil from Seed Kernels of Feun Kase ( Thevetia peruviana ). Journal of Physics: Conference Series, 1093, 012043.

19.

Zainurin, N., Samsudin, N., Hashim, Y., Al-Khatib, M. a., Mohamed Azmin, N. F., & Maifiah, M. (2020). Response Surface Optimization of Yield of Agarwood (Aquilaria Malaccensis) Leaf Extract using Soxhlet Extraction. International Journal of Recent Technology and Engineering (IJRTE), 8, 1926–1934.