Bảo vệ quyền của người lao động chăm sóc không được trả lương: Thực trạng và khuyến nghị chính sách cho Việt Nam

Tóm tắt

Tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia đang phát triển, hàng triệu người, phần lớn là phụ nữ, hằng ngày phải đảm nhận khối lượng đáng kể các công việc chăm sóc và tái sản xuất xã hội trong gia đình mà không được trả lương. Mặc dù các hoạt động này đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và đóng vai trò thiết yếu đối với sự duy trì và phát triển của gia đình cũng như xã hội, nhưng thường không được ghi nhận là lao động trong khuôn khổ pháp luật lao động, không được phản ánh đầy đủ trong các chỉ số kinh tế như GDP và hầu như không tạo ra các quyền lợi hay cơ chế bảo đảm an sinh xã hội cho người thực hiện. Trong bối cảnh đó, bài viết phân tích tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền của người lao động chăm sóc không được trả lương, đánh giá thực tiễn bảo vệ quyền tại Việt Nam, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, tăng cường hiệu quả thực thi và thúc đẩy sự ghi nhận xã hội đối với nhóm lao động này.

Từ khóa
người lao động chăm sóc không được trả lương kinh tế chăm sóc quyền con người bình đẳng giới già hóa dân số

Tài liệu tham khảo

1.
Báo Chính phủ. (2025). Chế độ thai sản theo Luật BHXH 2024. https://baochinhphu.vn/che-do-thai-san-theo-luat-bhxh-2024-102251024090110241.htm
2.
Chính phủ. (2021). Nghị quyết số 28/NQ-CP ngày 3/3/2021 về Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030
3.
Hải Yến. (2025). TP. Hồ Chí Minh chỉ có 36 cơ sở dưỡng lão chăm sóc hơn 1,6 triệu người cao tuổi. Báo Người Lao động, https://nld.com.vn/tphcm-chi-co-36-co-so-duong-lao-cham-soc-hon-16-trieu-nguoi-cao-tuoi-19625122612395693.htm
4.
Ngọc Thúy. (2024). Chế độ ốm đau của người lao động theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Luật Việt Nam, https://luatvietnam.vn/bao-hiem/che-do-om-dau-theo-luat-bhxh-2024-563-98845-article.html
5.
Quốc hội. (2024). Luật số 41/2024/QH15: Luật Bảo hiểm xã hội, ban hành ngày 29/6/2024.
6.
Quốc hội. (2006). Luật số 73/2006/QH11: Luật Bình đẳng giới, ngày 29/11/2006
7.
Thủ tướng Chính phủ. (2025). Quyết định số 383/QĐ-TTg ngày 21/02/2025 về Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045.
8.
UN Women Việt Nam. (2019). Tài liệu thảo luận chính sách - Công việc chăm sóc không lương: Những vấn đề đặt ra và gợi ý chính sách cho Việt Nam. Nxb: UN Women, Hà Nội.
9.
CEDAW Committee. (1991). General Recommendation No. 17: Measurement and Quantification of the Unremunerated Domestic Activities of Women and their Recognition in the Gross National Product. U.N. Doc. A/46/38
10.
Csoba, J. (2021). From a Caring State to an Investing State. Stages of a Changing Welfare Model in Labour Market Policy. Central European Journal of Public Policy, 15(2), 43-55. https://doi.org/10.2478/cejpp-2021-0009
11.
ILO. (2018). Care Work and Care Jobs for the Future of Decent Work.
12.
Pathak, P., Nandini, V., Yadav, D., Kaur, S., Sen, R. K., & Riang, S. (2025). Realizing human rights in rural Punjab of India: a study of enforcement of selected human rights. Frontiers in Sociology, 10, 1619603-1619603. https://doi.org/10.3389/fsoc.2025.1619603
13.
Razavi, S. (2007). The Political and Social Economy of Care in a Development Context.
14.
VOV World. (2025). Vietnam strengthens elderly care amid aging population. https://vovworld.vn/news/vietnam-strengthens-elderly-care-amid-aging-population-2256647.vov
15.
UN Human Rights Council. (2023). Resolution 54/6: Centrality of Care and Support.
16.
UN Women. (2017). Unpaid Care and Domestic Work: Issues and Suggestions for Viet Nam.