Tóm tắt
Thị trường nền tảng số vận hành theo những quy luật kinh tế khác biệt căn bản so với thị trường truyền thống: cấu trúc đa phía, hiệu ứng mạng lưới và vai trò trung tâm của dữ liệu. Trong khi đó, cơ chế kiểm soát tập trung kinh tế của Luật Cạnh tranh năm 2018 và Nghị định số 35/2020/NĐ-CP vẫn dựa trên các chỉ dấu định lượng mang tính kết quả - thị phần, doanh thu, tổng tài sản, giá trị giao dịch. Khoảng cách giữa hai hệ quy chiếu này khiến một bộ phận đáng kể giao dịch có nguy cơ hạn chế cạnh tranh nằm ngoài phạm vi kiểm soát của cơ quan cạnh tranh. Từ đó, tác giả đề xuất luận điểm: tiêu chí pháp lý cốt lõi để nhận diện và đánh giá tập trung kinh tế trên thị trường nền tảng số cần chuyển dịch từ “thị phần” sang “khả năng kiểm soát” đối với dữ liệu và cửa ngõ tiếp cận người dùng. Trên cơ sở đó, bài viết kiến nghị 4 nhóm giải pháp tiếp tục hoàn thiện pháp luật cạnh tranh Việt Nam.