Cân bằng tự do hóa pháp lý và kiểm soát nhà nước tại trung tâm tài chính quốc tế: Một số đề xuất cho Việt Nam
Xuất bản: tháng 8 14, 2026
Tóm tắt
Bài viết phân tích mối quan hệ giữa tự do hóa tài chính và kiểm soát nhà nước (KSNN) trong bối cảnh hình thành và phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế (TTTCQT) tại Việt Nam. Trên cơ sở so sánh kinh nghiệm của các quốc gia, bài viết chỉ ra, thành công của các TTTCQT không đồng nghĩa với việc từ bỏ chủ quyền pháp lý quốc gia, mà phụ thuộc vào năng lực xây dựng thể chế và khả năng tạo ra không gian pháp lý đặc thù mà vẫn duy trì quyền kiểm soát của Nhà nước. Từ đó, tác giả đề xuất mô hình pháp lý “tự do hóa pháp lý có kiểm soát” phù hợp với điều kiện pháp lý, chính trị và kinh tế - xã hội của Việt Nam, gợi mở một số khuyến nghị chính sách cho quá trình lập pháp.
Từ khóa
Trung tâm Tài chính Quốc tếkiểm soát Nhà nướcchủ quyền pháp lý quốc gia
Tài liệu tham khảo
1.
Lê Hồng Hạnh (2026), Trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh: Thiết chế tài chính định hình xu hướng phát triển thị trường tài chính Việt Nam trong Kỷ nguyên mới, Báo Pháp luật Việt Nam, truy cập ngày 13/6/2026, từ: https://baophapluat.vn/trung-tam-tai-chinh-quoc-te-tai-tp-ho-chi-minh-thiet-che-tai-chinh-dinh-hinh-xu-huong-phat-trien-thi-truong-tai-chinh-viet-nam-trong-ky-nguyen-moi.html
2.
Nguyễn Đình Trung (2025), Xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam: Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý chính sách, Tạp chí Ngân hàng, truy cập ngày 3/6/2026, từ: https://tapchinganhang.gov.vn/xay-dung-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-tai-viet-nam-kinh-nghiem-quoc-te-va-ham-y-chinh-sach-16745.html
3.
Nguyễn Thị Hải Châu (2026), Luật Tòa án chuyên biệt tại trung tâm tài chính quốc tế - Thiết chế tư pháp đặc thù trong tiến trình hội nhập, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, Tạp chí Tòa án Nhân dân điện tử, truy cập ngày 13/6/2026, từ: https://tapchitoaan.vn/luat-toa-an-chuyen-biet-tai-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-%C2%A0thiet-che-tu-phap-dac-thu-trong-tien-trinh-hoi-nhap-dap-ung-yeu-cau-cai-cach-tu-phap14793.html
4.
Nguyễn Thiên Trang, Mai Lê Trà My & Hoàng Nguyễn Bảo Nhi (2026), Khung pháp lý về Trung tâm Tài chính Quốc tế - Kinh nghiệm pháp luật nước ngoài và bài học cho Việt Nam, Tạp chí điện tử Luật sư Việt Nam, truy cập ngày 2/6/2026, từ: https://lsvn.vn/khung-phap-ly-ve-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-kinh-nghiem-phap-luat-nuoc-ngoai-va-bai-hoc-cho-viet-nam-a168616.html
5.
Phạm Linh (2025), Phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế, Tạp chí Ngân hàng, truy cập ngày 13/6/2026, từ: https://tapchinganhang.gov.vn/phat-trien-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-tai-viet-nam-trong-boi-canh-hoi-nhap-quoc-te-16841.html
6.
Thanh Nguyên (2025), Chính thức công bố thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng, truy cập ngày 16/5/2026, từ: https://danang.gov.vn/vi/web/dng/w/chinh-thuc-cong-bo-thanh-lap-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-tai-viet-nam.
7.
Adaeze Agatha Aniodoh (2025), Foreign Direct Investment and International Law Liberalization and Economic Sovereignty, Routledge Taylor and Francis Group, New York, tr. 142-156.
8.
Anthea Roberts (2021), Introduction to the Symposium on Global Labs of International Commercial Dispute Resolution, American Journal of International Law, Số 115, tr. 1-4.
9.
Bantekas, I. (2023), The Abu Dhabi Global Market and Its Transplant of English Private Law, The Chinese Journal of Comparative Law, Số 2, tr. 1-20.
10.
Bismuth, R. (2010), Financial Sector Regulation and Financial Services Liberalization at the Crossroads: The Relevance of International Financial Standards in WTO Law, Journal of World Trade, Số 2, tr. 489-514.
11.
Cai, C. (2023), Navigating Judicial Conflict amidst Jurisdictional Expansion: Common Law Commercial Courts in Arab Civil Law Countries, The Chinese Journal of Comparative Law, Số 2, tr. 1-26.
12.
Chaisse, J. & Dimitropoulos, G. (2021), Special Economic Zones in International Economic Law: Towards Unilateral Economic Law, Journal of International Economic Law, Số 2, tr. 229-257.
13.
Dimitropoulos, G. (2009), The Legal Autonomy of the Dubai International Financial Centre: A Scalable Strategy for Global Free-Market Reforms, Economic Affairs, Số 2, tr. 36-41.
14.
Dimitropoulos, G. (2020), National Sovereignty and International Investment Law: Sovereignty Reassertion and Prospects of Reform, Journal of World Investment & Trade, Số 1, tr. 71-92.
15.
Dimitropoulos, G. (2021), International Commercial Courts in the 'Modern Law of Nature': Adjudicatory Unilateralism in Special Economic Zones, Journal of International Economic Law, Số 2, tr. 361-379.
16.
Gu, W. & Tam, J. (2022), The Global Rise of International Commercial Courts: Typology and Power Dynamics, Chicago Journal of International Law, Số 2, tr. 443-492.
17.
Heikal, S. (2025), Financial Free Zones and Legal Autonomy: A Study of ADGMC and DIFCC, Advances in Social Sciences Research Journal, Số 5, tr. 170-185.
18.
Huang et al. (2025), The rise of distinct “common law” financial zones in Islamic countries, Arizona Journal of International & Comparative Law, Số 1, tr. 100-143.
19.
Hutchinson, T. & Duncan, N. (2012), Defining and Describing What We Do: Doctrinal Legal Research, Deakin Law Review, Số 1, tr. 83-119
20.
Moberg, L. (2015), The Political Economy of Special Economic Zones, Journal of Institutional Economics, Số 1, tr. 167-190.
21.
Nguyen Van Quan & Vu Thanh Cu (2023), Legal Transplant in Vietnam, VNU Journal of Science: Legal Studies, Số 2, tr. 37-47
22.
Nylund, A. (2024), New International Commercial Courts: A Delocalized Approach, Journal of International Dispute Settlement, Số 1, tr. 54-72.
23.
Saumier, G. (2022), Rise of the International Commercial Court: A Threat to the Rule of Law, Journal of International Dispute Settlement, Số 3, tr. 413.
