Hoàn thiện quy định về biện pháp tư pháp đối với pháp nhân thương mại phạm tội trong Bộ luật Hình sự Việt Nam
Xuất bản: tháng 8 10, 2026
Tóm tắt
Bài viết tập trung phân tích các quy định hiện hành của BLHS 2015 về biện pháp tư pháp áp dụng đối với pháp nhân thương mại phạm tội. Qua đánh giá thực tiễn thi hành, tác giả chỉ ra những bất cập mang tính hệ thống như: sự trùng lặp và thiếu thống nhất trong kỹ thuật lập pháp giữa Điều 46 và Điều 82; khoảng trống pháp lý trong việc xử lý tài sản khi bị hại từ chối nhận lại; và sự thiếu vắng các biện pháp tư pháp đặc thù như “buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn”. Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ sự thiếu thống nhất về thuật ngữ giữa pháp luật hình sự và pháp luật hành chính, từ đó đề xuất hoàn thiện BLHS nhằm bảo đảm tính thống nhất và nâng cao hiệu quả áp dụng.
Từ khóa
biện pháp tư pháppháp nhân thương mạitrách nhiệm hình sự
Tài liệu tham khảo
1.
Quan Tuấn Nghĩa (2019).
2.
Khoản 1,2 Điều 75 Bộ luật Dân sự 2015.
3.
Điều 77 BLHS 2015 (Ví dụ: Phạt tiền; Đình chỉ hoạt động có thời hạn (từ 06 tháng đến 03 năm); Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn).
4.
Điều 78 - 81 BLHS 2015 (Ví dụ: Cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định; Cấm huy động vốn; Phạt tiền - nếu không áp dụng là hình phạt chính).
5.
Điều 82 BLHS 2015 (Ví dụ: Tịch thu vật, tiền liên quan; Bồi thường thiệt hại; Khôi phục lại tình trạng ban đầu của môi trường/công trình; Thực hiện các biện pháp khắc phục, ngăn chặn hậu quả tiếp diễn).
6.
Điều 76 BLHS 2015.
7.
Trần Đình Thắng (2020), tr. 14.
8.
Nguyễn Văn Tuân (2011), tr. 7 - 8.
9.
Điểm b khoản 1 Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Điều 15 Nghị định số 139/2017/NĐ-CP.
10.
Nguyễn Chí Hiếu (2022), tr. 34 - 35.
11.
Hoàng Thị Kim Quế (2011), tr. 16.
12.
Nguyễn Văn Tuấn (2020), tr. 17.
13.
Chính phủ. (2017). Nghị định số 139/2017/NĐ-CP ngày 27/11/2017 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đầu tư xây dựng; khai thác, chế biến, kinh doanh khoáng sản làm vật liệu xây dựng, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; kinh doanh bất động sản, phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà và công sở.
14.
Hoàng Thị Kim Quế (2011). Tiết kiệm pháp luật và lãng phí pháp luật. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (19), 16-22. https://lapphap.vn/Pages/TinTuc/207653/Tiet-kiem-phap-luat-va-lang-phi-phap-luat.html.
15.
Nguyễn Chí Hiếu. (2022). Hoàn thiện pháp luật xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi tổ chức thi công công trình không có giấy phép xây dựng, sai nội dung giấy phép xây dựng. Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, (4), 33-40. https://lib.qnu.edu.vn/TraCuuTaiLieuSo2XemChiTiet.aspx?id=24943.
16.
Nguyễn Văn Tuân. (2011). Thủ tục giải quyết việc kiện dân sự trong vụ án hình sự. Tạp chí Dân chủ và pháp luật, (09), 7-8.
17.
Nguyễn Văn Tuấn. (2020). Các biện pháp tư pháp áp dụng đối với pháp nhân thương mại phạm tội trong BLHS năm 2015. Tạp chí Tòa án nhân dân, (22), 17-21.
18.
Quan Tuấn Nghĩa (2019). Vướng mắc trong xử lý trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại phạm tội. Tạp chí Tòa án, http://tapchitoaan.vn/vuong-mac-trong-xu-ly-trach-nhiem-hinh-su-cua-phap-nhan-thuong-mai-pham-toi
19.
Quốc hội. (2015). Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, ngày 27/11/2015.
20.
Quốc hội. (2015). Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13, ngày 24/11/2015.
21.
Quốc hội. (2025). Luật Xử lý vi phạm hành chính số 88/2025/QH15, ngày 25/6/2025.
22.
Trần Đình Thắng. (2020). Biện pháp tư pháp - Thực trạng và giải pháp. Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (9), 11-14. https://lapphap.vn/Pages/TinTuc/210547/Bien-phap-tu-phap---Thuc-trang-va-giai-phap.html.
