Bất cập của cách tiếp cận phân loại rủi ro theo cấp độ trong điều tiết AI: Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý cho Việt Nam
Xuất bản: tháng 8 10, 2026
Tóm tắt
Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cách thức cung ứng dịch vụ trong nền kinh tế số, đồng thời đặt ra nhiều thách thức đối với các mô hình điều tiết truyền thống. Hiện nay, nhiều quốc gia lựa chọn cách tiếp cận quản trị AI dựa trên phân loại rủi ro theo cấp độ, trong đó tiêu biểu là Đạo luật AI của Liên minh châu Âu (EU AI Act). Tuy nhiên, cách tiếp cận này bộc lộ nhiều hạn chế khi rủi ro của AI thay đổi liên tục, phi tuyến tính và thay đổi liên tục theo dữ liệu, bối cảnh triển khai và khả năng tự học của hệ thống. Bài viết phân tích những bất cập của mô hình phân loại rủi ro theo cấp độ dẫn đến sự thiếu tương xứng trong điều tiết. Trên cơ sở đó, bài viết làm rõ xu hướng quốc tế chuyển sang quản trị AI dựa trên cấu trúc rủi ro động, đồng thời đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật cho Việt Nam.
Từ khóa
trí tuệ nhân tạoquản trị AIđánh giá rủi ro độngquản trị theo vòng đờiđiều tiết AI
Tài liệu tham khảo
1.
Điều 7 Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025
2.
Điều 9 Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025
3.
Điều 8 Nghị định số 142/2026/NĐ-CP
4.
Bullock, J. B., Chen, Y.-C., et al. (2024). The Oxford Handbook of AI Governance. Oxford University Press, pp. 441–460.
5.
Barfield, W. (2020). The Cambridge Handbook of the Law of Algorithms. Cambridge University Press, p. 224.
6.
Corrales, M., Fenwick, M., & Forgó, N. (2018). Robot, AI and Future Law. Springer, p. 89.
7.
Chesterman, S. (2021). We, the Robots? Regulating Artificial Intelligence and the Limits of the Law. Cambridge University Press, p. 183.
8.
Nikolinakos, N. T. (2023). EU Policy and Legal Framework for Artificial Intelligence, Robotics and Related Technologies: The AI Act. Springer, p. 275.
9.
Mathis, K., & Tor, A. (2023). Law and Economics of the Digital Transformation. Springer, p. 364.
10.
Kovač, M. (2024). Generative Artificial Intelligence: A Law and Economics Approach to Optimal Regulation and Governance. Springer, pp. 113-114.
11.
Nikolinakos, N. T. (2023). EU Policy and Legal Framework for Artificial Intelligence, Robotics and Related Technologies: The AI Act. Springer, pp. 352-353.
12.
Nikolinakos, N. T. (2023). EU Policy and Legal Framework for Artificial Intelligence, Robotics and Related Technologies: The AI Act. Springer, pp. 43-44.
13.
Antunes, H. S., Freitas, P. M., Oliveira, A. L., Pereira, C. M., Sequeira, E. V., & Xavier, L. B. (2024). Multidisciplinary Perspectives on Artificial Intelligence and the Law. Springer, pp. 419-421.
14.
Smuha, N. A. (2025). The Cambridge Handbook of the Law, Ethics and Policy of Artificial Intelligence. Cambridge University Press, pp. 243–244.
15.
Bullock, J. B., Chen, Y.-C., et al. (2024). The Oxford Handbook of AI Governance. Oxford University Press, pp. 183-197.
16.
Nikolinakos, N. T. (2023). EU Policy and Legal Framework for Artificial Intelligence, Robotics and Related Technologies: The AI Act. Springer, pp. 435-436.
17.
Nikolinakos, N. T. (2023). EU Policy and Legal Framework for Artificial Intelligence, Robotics and Related Technologies: The AI Act. Springer, pp. 508-509.
18.
Antunes, H. S., Freitas, P. M., Oliveira, A. L., Pereira, C. M., Sequeira, E. V., & Xavier, L. B. (2024). Multidisciplinary Perspectives on Artificial Intelligence and the Law. Springer, p. 421.
19.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2022). OECD Framework for the Classification of AI Systems.
20.
Bullock, J. B., Chen, Y.-C., et al. (2024). The Oxford Handbook of AI Governance. Oxford University Press, pp. 253-275.
21.
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2022). OECD Framework for the Classification of AI Systems.
22.
Singh, T. (2024). Artificial Intelligence and Ethics: A Field Guide for Stakeholders. CRC Press, pp. 189-190.
23.
Corrales, M., Fenwick, M., & Forgó, N. (2018). Robot, AI and Future Law. Springer, pp. 89-90.
24.
Antunes, H. S., Freitas, P. M., Oliveira, A. L., Pereira, C. M., Sequeira, E. V., & Xavier, L. B. (2024). Multidisciplinary perspectives on artificial intelligence and the law. Springer.
25.
Barfield, W. (2020). The Cambridge handbook of the law of algorithms. Cambridge University Press.
26.
Bullock, J. B., Chen, Y.-C., et al. (2024). The Oxford handbook of AI governance. Oxford University Press.
27.
Chesterman, S. (2021). We, the robots? Regulating artificial intelligence and the limits of the law. Cambridge University Press.
28.
Corrales, M., Fenwick, M., & Forgó, N. (2018). Robot, AI and future law. Springer.
29.
European Union. (2025). Artificial Intelligence Act.
30.
Kellmeyer, P., Mueller, O., Burgard, W., & Voeneky, S. (Eds.). (2022). The Cambridge handbook of responsible artificial intelligence: Interdisciplinary perspectives. Cambridge University Press.
31.
Kovač, M. (2024). Generative artificial intelligence: A law and economics approach to optimal regulation and governance. Springer.
32.
Mathis, K., & Tor, A. (2023). Law and economics of the digital transformation. Springer.
33.
National Institute of Standards and Technology. (2023). Artificial intelligence risk management framework (AI RMF 1.0).
34.
Nikolinakos, N. T. (2023). EU policy and legal framework for artificial intelligence, robotics and related technologies: The AI Act. Springer.
35.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2022). OECD framework for the classification of AI systems. OECD Publishing.
36.
Singh, T. (2024). Artificial intelligence and ethics: A field guide for stakeholders. CRC Press.
37.
Smuha, N. A. (2025). The Cambridge handbook of the law, ethics and policy of artificial intelligence. Cambridge University Press.
