Chênh lệch nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thu nhập cá nhân giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp tại Việt Nam giai đoạn 2022-2026: Thực trạng và tác động vĩ mô
Xuất bản: tháng 8 7, 2026
Tóm tắt
Bài báo phân tích sự bất cân xứng thu thuế GTGT và TNCN giữa hộ kinh doanh (HKD) và doanh nghiệp (DN) tại Việt Nam giai đoạn 2022-2026. Dựa trên số liệu từ Tổng cục Thuế và Niên giám Thống kê, nghiên cứu chứng minh phương pháp thuế khoán trực tiếp trên doanh thu đang tạo ra khoảng cách nghĩa vụ tài chính lớn. Qua mô hình minh họa trên 100 đồng doanh thu, bài báo đánh giá tác động của chênh lệch này đến quy mô GDP, lạm phát và động lực tăng trưởng kinh tế số. Nghiên cứu khuyến nghị lộ trình áp dụng Luật số 09/2026/QH16 nhằm đồng nhất cơ sở tính thuế thu nhập cho HKD vượt ngưỡng.
Từ khóa
thu ngân sáchhộ kinh doanhdoanh nghiệpthuế khoánkinh tế phi chính thứctác động vĩ mô
Tài liệu tham khảo
1.
Bộ Kế hoạch và Đầu tư. (2024). Báo cáo tình hình đăng ký doanh nghiệp năm 2024.
2.
Chính phủ Việt Nam. (2026a). Nghị định số 68/2026/NĐ-CP ngày 5/3/2026 quy định chi tiết về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh.
3.
Chính phủ Việt Nam. (2026b). Nghị định số 144/2026/NĐ-CP ngày 5/5/2026 về ưu đãi đầu tư chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phần mềm quản trị cho doanh nghiệp.
4.
Nguyễn Thị Cành và Trần Thị Thu Hương. (2019). Phân tích khu vực kinh tế phi chính thức và tác động đến thu ngân sách nhà nước tại Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế, 42(5), 15-27.
5.
Quốc hội. (2026). Luật số 09/2026/QH16 ngày 24/4/2026 về sửa đổi, bổ sung quy định tính thuế đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp.
6.
Tổng cục Thống kê. (2024). Niên giám Thống kê Việt Nam 2024. Nhà xuất bản Thống kê.
7.
Tổng cục Thuế. (2022). Báo cáo thu ngân sách nhà nước năm 2022.
8.
Tổng cục Thuế. (2023). Báo cáo thu ngân sách nhà nước năm 2023.
9.
Tổng cục Thuế. (2024). Báo cáo thu ngân sách nhà nước năm 2024.
10.
Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Việt Nam (VESS). (2022). Ước lượng quy mô kinh tế phi chính thức tại Việt Nam.
11.
VCCI. (2023). Báo cáo thường niên doanh nghiệp Việt Nam 2023.
12.
Ahmad, E., & Best, M. (2012). Financing social policy in the presence of informality. LSE/Asia Research Centre Working Paper No. 56.
13.
IMF. (2010). The value added tax: Its causes and consequences. IMF Working Paper.
14.
Keen, M., & Lockwood, B. (2010). The value added tax: Its causes and consequences. Journal of Development Economics, 92(2), 138-151.
15.
OECD. (2023). Tax Administration 2023: Comparative Information on OECD and Other Advanced and Emerging Economies. OECD Publishing.
16.
Schneider, F., & Enste, D. H. (2000). Shadow economies: Size, causes, and consequences. Journal of Economic Literature, 38(1), 77-114.
17.
World Bank. (2023). Doing Business 2023: Comparing Business Regulation in 190 Economies. World Bank Group.
