Các biện pháp xử lý vật chứng là động vật hoang dã theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam
Xuất bản: tháng 8 4, 2026
Tóm tắt
Việc xử lý vật chứng là động vật hoang dã trong các vụ án hình sự đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sự đa dạng sinh học và hệ sinh thái. Mặc dù hệ thống pháp luật Việt Nam đã được thiết lập để xử lý với các hành vi vi phạm liên quan đến buôn bán, khai thác trái phép động vật hoang dã, nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập về các biện pháp xử lý vật chứng là động vật hoang dã, gây khó khăn trong thực tiễn áp dụng. Bài viết tập trung phân tích các quy định pháp luật tố tụng hình sự hiện hành, chỉ ra những điểm khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về các biện pháp xử lý vật chứng là động vật hoang dã.
Từ khóa
biện pháp xử lý vật chứngđộng vật hoang dãtố tụng hình sự
Tài liệu tham khảo
1.
United Nations Office on Drugs and Crime (2020), United Nations Office on Drugs and Crime. (2020). World wildlife crime report: Trafficking in protected species. Vienna. tr. 50.
2.
WCS Việt Nam. (2023). Báo cáo tội phạm về động vật hoang dã tại Việt Nam nhìn từ góc độ thống kê và tội phạm học giai đoạn 2018-2021. Hà Nội: Nhà xuất bản Lao động. tr. 26.
3.
Tòa án nhân dân tối cao (2020), Tòa án nhân dân tối cao. (2020). Tài liệu tập huấn chuyên sâu quy định của Bộ luật Hình sự về các tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã, nguy cấp, quý, hiếm. Hà Nội: Nhà xuất bản Hồng Đức. tr. 16.
4.
4Chính phủ (2021). Nghị định số 84/2021/NĐ-CP sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2019/NĐ-CP về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và thực thi Công ước CITES. Theo khoản 29 Điều 3: “Động vật hoang dã là những loài động vật sinh sống, phát triển trong sinh cảnh tự nhiên, nhân tạo hoặc loài động vật được nuôi, trồng trong môi trường có kiểm soát nhưng không phải là vật nuôi theo quy định của pháp luật về chăn nuôi, thuộc một trong các trường hợp sau:
5.
a) Loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ;
6.
b) Loài động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm;
7.
c) Loài động vật hoang dã nguy cấp thuộc các Phụ lục của Công ước CITES;
8.
d) Loài động vật rừng thông thường;
9.
đ) Loài động vật trên cạn khác thuộc lớp chim, thú, bò sát, lưỡng cư, trừ một số loài thuộc Danh mục do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường và các cơ quan liên quan công bố.
10.
5Trương Công Lý (2020). Khắc phục những khó khăn, vướng mắc để đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm hại động vật hoang dã có hiệu quả. Tạp chí Tòa án. Truy cập tại https://tapchitoaan.vn/khac-phuc-nhung-kho-khan-vuong-mac-de-dau-tranh-phong-chong-toi-pham-xam-hai-dong-vat-hoang-da-co-hieu-qua
11.
Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông (2022). Bản án số 66/2022/HS-PT về tội vi phạm quy định về động vật nguy cấp, quý, hiếm. Truy cập tại https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1090204t1cvn/chi-tiet-ban-an
12.
Hoàng Thị Kiểm, Nguyễn Thị Thu Hằng. (2023). Thực tiễn xét xử các vụ án về động vật hoang dã và một số đề xuất, kiến nghị. Trong Kỷ yếu hội thảo đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật tố tụng hình sự trong giải quyết các vụ án, vụ việc liên quan đến động vật hoang dã, tr. 79.
13.
Tòa án nhân dân quận Nam Từ Liêm. (2018). Bản án số 304/2018/HSST về tội vi phạm quy định bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm. Truy cập tại https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta362998t1cvn/chi-tiet-ban-an
14.
Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Kạn. (2020). Bản án số 18/2020/HS-ST về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm. Truy cập tại https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta586443t1cvn/chi-tiet-ban-an
15.
Lê Bá Đức. (2024). Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự về xử lý vật chứng là động vật hoang dã, động vật nguy cấp, quý, hiếm. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Kỳ 1(398)-tháng 02/2024.
