Quản lý nhà nước đối với sở giao dịch hàng hóa: Phân tích so sánh và gợi ý cho Việt Nam
Xuất bản: tháng 7 29, 2026
Tóm tắt
Bài viết phân tích so sánh các mô hình quản lý nhà nước đối với Sở giao dịch hàng hóa (SGDHH) tại Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh, từ đó làm rõ ba lớp triết lý quản lý: mô hình dựa trên quy tắc (rules-based), mô hình dựa trên nguyên tắc (principles-based) và mô hình lai (hybrid). Dựa trên phân tích các văn bản pháp quy và hai tình huống điển hình (khủng hoảng nikel LME 2022 và sự kiện giá dầu WTI âm 2020), mô hình lai - kết hợp nguyên tắc làm khung định hướng với các quy tắc kỹ thuật hóa tại các điểm rủi ro là lựa chọn hiệu quả hơn cả. Bài viết đồng thời đối chiếu với thực tiễn Việt Nam và dự thảo Nghị định mới về hoạt động mua bán hàng hóa qua SGDHH (bản Dự thảo ngày 10/9/2025), qua đó đề xuất một số gợi ý chính sách để hoàn thiện mô hình quản lý, nâng cao năng lực hội nhập và sức chống chịu của thị trường hàng hóa trong nước.
Từ khóa
sở giao dịch hàng hóathị trường phái sinh hàng hóaquản trị theo quy tắc và nguyên tắcmô hình lưỡng đỉnhgiám sát thị trường
Tài liệu tham khảo
1.
Chính phủ. (2006). Nghị định số 158/2006/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa.
2.
Chính phủ. (2018). Nghị định số 51/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 158/2006/NĐ-CP.
3.
Ayres, I., & Braithwaite, J. (1992). Responsive regulation: Transcending the deregulation debate. Oxford University Press.
4.
Baldwin, R., Cave, M., & Lodge, M. (2012). Understanding regulation: Theory, strategy, and practice (2nd ed.). Oxford University Press.
5.
Black, J. (2005). The emergence of risk-based regulation and the new public risk management in the UK. Public Law, (Autumn), 512–549.
6.
Committee on Payments and Market Infrastructures, & International Organization of Securities Commissions. (2012). Principles for financial market infrastructures. Bank for International Settlements.
7.
European Securities and Markets Authority (ESMA). MiFID II/MiFIR.
International Organization of Securities Commissions. (2023). Principles for the regulation and supervision of commodity derivatives markets (FR02/23).
10.
Kaplow, L. (1992). Rules versus standards: An economic analysis. Duke Law Journal, 42(3), 557-629.
